ĐẠI CHIẾN SÔNG NHƯ NGUYỆT

 KHÚC HÙNG CA NHƯ NGUYỆT

Quân Tống bị trận thua đau

Nhiều thành bị phá, Ung Châu tan tành

Thiên triều huy động chiến tranh

Quân đội tập trận tiến hành quy mô

Chuẩn bị tác chiến địa đồ

Dân binh, lương thực, ngựa thồ, chiến xa

Kéo về biên giới nước ta

Quân hơn mười vạn toàn là chính quy

Chủ Soái tên gọi Quách Quỳ

Phó Soái Triệu Tiết danh uy vang rền

Hành quân gấp rút ngày đêm

Thuỷ quân đóng mới nhiều thêm chiến thuyền

Kèm thêm bố cáo tuyên truyền

Thảo phạt nghịch tặc lan truyền khắp nơi

Quân Lý chưa kịp nghỉ ngơi

Thái Uý phải đến các nơi thăm dò

Triều đình nhà Lý cũng lo

Thế giặc quá mạnh ngại cho mọi người

Lý Thường Kiệt vẫn vui tươi

Bình thản nở những nụ cười tự tin

Sau khi nắm bắt quân tình

Ông cắt cử tướng dẫn binh ngăn thù

Quân Tống di chuyển từ từ

Vừa qua cửa ải, quân ta đón đầu

Thân Cảnh Phúc đợi từ lâu

Cửa ải Quyết Lý trận đầu đánh nhau

Tướng Tống Tư Kỷ tiến vào

Cố gắng qua ải để vào Thăng Long

Đánh liền mấy trận không xong

Quân ta trên núi tấn công bốn bề

Tư Kỷ đành tạm lui về

Thế Cư thay thế dẫn binh đánh vào

Thân Cảnh Phúc gặp lao đao

Quân ta tạm lánh, lùi vào Chi Lăng

Tướng Tống vây đánh Chi Lăng

Yên Đạt, Thế Cự đánh vòng sau lưng

Tiền quân chính diện tập trung

Chi Lăng cô lập muôn trùng nguy nan

Thân Cảnh Phúc đánh dọc ngang

Voi trận anh dũng hiên ngang vẫy vùng

Sườn núi đội nỏ, đội cung

Máy bắn đá cũng bắn ra liên hồi

Quân Tống tiến đánh nhiều hồi

Thân Cảnh Phúc bị đơn côi giữa rừng

Ông cho quân đánh cầm chừng

Tiêu hao quân địch xong từng bước lui

Động Giáp căn cứ gần xuôi

Quân Lý về đó thế rồi ém binh

Quân Tống chiếm cứ địa hình

Từ Chi Lăng, họ cho binh tiến vào

Quân Lý phòng thủ tuyến sau

Tránh thế giặc mạnh, cùng nhau chờ thời

Từ Vĩnh An, tướng Nhâm Khởi

Đánh xuống Tô Mậu, tơi bời quân ta

Tướng giữ thành của quân ta

Trong cơn nguy khốn bèn ra đầu hàng

Tướng Khúc Chân tiến đánh sang

Hoàng Kim Mãn vội ra hàng Tống quân

Môn Châu thất thủ toàn phần

Quân Tống di chuyển có phần thảnh thơi

Chỉ sau có mấy ngày trời

Quân ta buộc rút khỏi nơi biên thuỳ

Giặc Tống cứ thế mà đi

Hành quân nhàn hạ chẳng gì thể ngăn

Tinh thần tỏ vẻ kiêu căng

Lý Thường Kiệt gặp khó khăn buổi đầu

Lý quân về phía sông Cầu

Xây dựng chiến luỹ bắt đầu áng binh

Quyết tâm bảo vệ thành kinh

Luỹ dài theo những địa hình khúc sông

Bờ thành cắm rất nhiều chông

Bẫy đặt khắp những cánh đồng ven sông

Vạn Xuân cứ điểm xây xong

Do Lý Thường Kiệt dốc lòng đốc binh

Đây chính là tổng hành dinh

Trận địa Như Nguyệt quân mình rất đông

Sáu vạn quân đóng ven sông

Trải dài dọc tuyến tây đông sông Cầu

Phấn Động, Như Nguyệt, Thị Cầu

Những cứ điểm lớn hàng đầu quân ta

Quách Quỳ nôn nóng diệt ta

Nhưng đạo thuyền chiến còn xa chưa vào

Thế nên đắp luỹ đào hào

Quân Tống hạ trại xong vào nghỉ chân

Cố gắng chờ phía thuỷ quân

Hội sư một thể đánh quân Lý triều

Hoà Mậu và Dương Tùng Tiên

Đang dẫn một đội binh thuyền kéo sang

Thuyền xuôi con nước dễ dàng

Vào sông Bạch Đằng chầm chậm mà đi

Dương Tùng Tiên chẳng hề nghi

Nghĩ rằng quân Lý khó mà tấn công

Thuyền Tống thong thả buồm giong

Đông Kênh, quân lý rất đông đang chờ

Im lìm thanh vắng đôi bờ

Sương mù che kín mịt mờ con sông

Thuyền lương ỳ ạch giữa dòng

Thuyền chiến to lớn rộng lòng đầy quân

Thuyền Tống di chuyển dần dần

Từ từ tiến thẳng đến gần Đông Kênh

Pháo hiệu bỗng nổ ình ình

Quân Tống nghe thấy thất kinh hoảng hồn

Đoàn thuyền phút chốc ứ dồn

Lý Kế Nguyên từ nhánh sông đánh vào

Quân Lý thuỷ trận tài cao

Thuyền Tống không thể cách nào trở tay

Quân ta chém giết hăng say

Quân Tống hỗn loạn rối ngay đội hình

Sau một vài phút thất kinh

Thuyền Tống tái lập đội hình trên sông

Lực lượng thuyền chiến rất đông

Hai bên hỗn chiến khúc sông một vùng

Tiếng chiêng, tiếng trống tùng tùng

Quân lý đánh rát, hãi hùng Tống binh

Giặc quyết vào trong nước mình

Cho nên cố hết sức mình đánh nhau

Qua mười trận đối đầu nhau

Quân Tống thất thế rút mau ra ngoài

Quân ta đánh trống ra oai

Thuỷ quân nhà Tống chạy dài một hơi

Đến cửa sông , giặc nghỉ ngơi

Chúng lập thuỷ trại gần nơi ven bờ

Quách Quỳ vẫn nóng lòng chờ

Trông đợi từng giờ không phút thảnh thơi

Thuỷ quân chẳng thấy tăm hơi

Quách Quỳ quyết định đánh thôi khỏi chờ

Thị Cầu quân Lý phòng hờ

Lực lượng rất mạnh đang chờ ngày đêm

Quách Quỳ nghĩ đánh không nên

Miêu Lý cấp báo lên trên tình hình

Rằng Như Nguyệt vắng quân binh

Miêu Lý sẽ dẫn tinh binh đánh vào

Quách Quỳ cho bắc cầu phao

Miêu Lý đột kích tiến vào tuyến trong

Định rằng thẳng đến Thăng Long

Ai ngờ lại lọt vào tròng quân ta

Hai ngàn quân vừa tung ra

Đã bị đại bại đúng là rất đau

Miêu Lý buộc phải rút mau

Cắm cổ cắm đầu chạy gấp qua sông

Quân Lý chặn ở bờ sông

Phá cầu phao để giặc không đường về

Quách Quỳ phải thả nhiều bè

Giúp cho Miêu Lý chạy về đến nơi

Đội tiên phong bị tả tơi

Gần như chết sạch tại nơi trận tiền

Quân Tống lồng lộn như điên

Củng cố nhanh liền quyết chí vượt sông

Dân binh tập hợp rất đông

Chặt gỗ cả đống kết làm bè to

Máy bắn đá rất là to

Tên tẩm dầu cũng lắp vô nỏ dài

Pháo hiệu nổ điếc cả tai

Bè xếp hàng dài chở lính qua sông

Quách Quỳ ỷ thế quân đông

Cho máy bắn đá tấn công mở màn

Nhiều đoạn chiến luỹ vỡ tan

Cung thủ bắn đến hàng ngàn mũi lên

Bộ binh xuống bè xông lên

Quân Lý chống trả từ trên tường thành

Hai bên hỗn loạn giao tranh

Đoạn sông Như Nguyệt máu tanh chảy hồng

Mặc dù quân Tống rất đông

Nhưng luỹ vững chắc nên không thể vào

Quân Lý bắn trả ào ào

Tên đồng với lại phóng lao vù vù

Quân Tống quyết phải phục thù

Cho nên tới tấp đánh như điên cuồng

Sau nhiều giờ vẫn không buông

Tên đạn dồn dập bắn luôn không ngừng

Lý Thường Kiệt vẫn ung dung

Điều quân khiển tướng đến từng khúc sông

Ven bờ ta cắm nhiều chông

Làm cho quân Tống tiêu hao rất nhiều

Mặc dù đã cố gắng liều

Quách Quỳ đành phải đìu hiu buồn lòng

Đánh mãi mà chẳng có xong

Xác chết đầy cả khúc sông kinh hoàng

Quân Tống bèn rút vội vàng

Trở về bở bắc hoang mang cả người

Quách Quỳ suy nghĩ ngược xuôi

Tình hình chiến sự khiến người mệt ra

Không dám nghĩ chuyện đánh ta

Rằng ai bàn đến đánh là chém ngay

Lý Thường Kiệt biết chuyện này

Cho người do thám tính ngày phản công

Hai vạn quân tập họp xong

Tất cả đồng lòng đánh chiếm bờ sông

Quân Lý lặng lẽ sang sông

Chiến thuyền chở lính tấn công lên bờ

Chiêu Văn, Hoàng Chân vào bờ

Tập kích quân Tống bất ngờ không hay

Quách Quỳ không kịp trở tay

Cho quân lùi lại để bày trận ra

Buổi đầu lợi thế cho ta

Tuy nhiên quân Tống tài ba hơn mình

Trại Thị Cầu toàn tinh binh

Rất nhiều tướng lĩnh tài tình xông ra

Đẩy lui lực lượng của ta

Chiêu Văn, Hoàng Chân chạy xa

Cố phá đường máu chạy ra bến thuyền

Quân Tống truy đuổi như điên

Dùng máy bắn đá bắn thuyền quân ta

Nhiều chiếc chạy được ra xa

Một số trúng đạn thế là chìm ngay

Thiệt hại rất nặng trận này

Hàng ngàn quân Lý phơi thây chiến trường

Chiêu Văn, Hoàng Chân tử thương

Hai tướng vì đất quê hương bỏ mình

Lý Thường Kiệt dẫn đại binh

Triệu Tiết đang ở một mình bơ vơ

Quân Lý đánh úp bất ngờ

Tướng Quách Quỳ hiện bây giờ ở xa

Chỉ mình Triệu Tiết ở nhà

Không chống đỡ nổi quân ta đánh vào

Căn cứ hỗn loạn lao nhao

Voi kêu, ngựa hý , tiếng gào , tiếng la

Triệu Tiết cứ ngớ người ra

Quang cảnh thật là thê thảm tan hoang

Quân Lý tung hoành dọc ngang

Xác của lính Tống ngổn ngang đầy đồng

Voi chiến hăng máu chạy lồng

Quân Tống giày xéo chết chồng lên nhau

Triệu tiết tháo chạy rất mau

Tìm Quách Quỳ để cùng nhau bảo toàn

Thế trận đã vỡ hoàn toàn

Quân Tống bàng hoàng nên tạm rút lui

Lý Thường Kiệt rất là vui

Quân ta tạm lùi sang phía bờ nam

Đêm đêm quân Lý lên đàn

Đọc thơ thần để gọi hàng Tống Quân

Thơ rằng: Địa giới đã phân

Sách trời quy định Nam phần, Bắc phương

Nước Nam là của Nam Vương

Cớ sao xâm phạm biên cương đất này

Mau mau hãy rút về ngay

Nếu không ta đánh chúng bay tơi bời

Quách Quỳ nghe thấy rã rời

Ba quân tướng sỹ tả tơi nỗi lòng

Đánh nhau thì cũng không xong

Hàng là sẽ nhục nên lòng phân vân

Quân Tống mất hết tinh thần

Quân sỹ đau ốm, dần dần cạn lương

Lý Thường Kiệt đã khẩn trương

Cho sứ sang trại mở đường hiếu sinh

Quân ta nhân nhượng cúi mình

Sứ Kiều Văn Ứng biện minh rõ ràng

Vì hiểu lầm chuyện trái ngang

Nên Lý Thường Kiệt đánh sang Ung thành

Người Nam đâu thích chiến tranh

Chỉ muốn dân chúng thanh bình ấm no

Thiên triều hiểu, độ lượng cho

Nước Nam triều cống lại cho Tống triều

Quách Quỳ nghe thấy bấy nhiêu

Mở cờ trong bụng ra điều bề trên

Quân Tống rút chạy trong đêm

Giẫm đạp, giày xéo chết thêm mớ người

Sau khi kiểm điểm lại người

Quân đi đủ mười về chỉ còn ba

Quân Lý tái chiếm đất ta

Nhân dân háo hức, Triều ca ăn mừng

Quân công lễ nhạc tưng bừng

Tôn Lý Thường Kiệt anh hùng lập công

Vẹn toàn bờ cõi núi sông

Thanh bình trong tiếng trống đồng ngân vang

Thăng Long lưu mãi tên vàng

Lý triều hưng thịnh một trang sử vàng.

Duy Sac 2002

Tài liệu tham khảo: 

Đại Việt Sử Ký toàn thư thời nhà Lý, 

Việt Nam Sử Lược tác giả Trần Trọng Kim