TÌNH SỬ LOA THÀNH
(Duy Sắc)
Phía bắc có nước Nam Cương
Một thời hùng cường làm chủ Quảng Tây
Người Tày, Dao, Mán,…ở đây
Thục Phán lừng lẫy là người tài ba
Sau khi thâu tóm Sơn Hà
Đất Thành Bàn Chủ chính là kinh đô
Thục Phán gầy dựng cơ đồ
Cộng đồng Bách Việt nhập vô rất nhiều
Trung Nguyên đang lúc Tần triều
Quân đội đánh chiếm ra nhiều các nơi
Thục Phán khéo léo mở lời
Nhẫn nhịn Tần chúa để đời bình yên
Đồ Thư cũng chưa muốn phiền
Tạm chấp nhận liền để tránh đao thương
Thục Phán mở rộng Nam Cương
Ông đã tìm đường đến gặp Hùng Vương
Thục Vương hỏi cưới Mỵ Nương
Ý đồ dòm ngó quê hương của nàng
Vua Hùng làm chủ Văn Lang
Ông không chịu gả con sang nước người
Thục Vương căm giận trong người
Dã tâm cướp đất của người Văn Lang
Bao lần họ kéo quân sang
Vua Hùng dễ dàng đánh bại nhiều phen
Vua Hùng được tiếng ngợi khen
Thế nên mới bèn tự mãn kiêu căng
Thục Phán là bậc tài năng
Quyết tâm san bằng đế chế Văn Lang
Vũ khí luôn được sửa sang
Nỏ dài thuộc hàng tuyệt kỹ tấn công
Một phát bắn chục tên đồng
Uy lực mạnh mẽ thật không gì bằng
Trải qua được mấy mùa trăng
Thục Phán đánh thẳng quân vào Văn Lang
Vua Hùng ỷ thế ngang tàng
Xem thường kẻ địch vội vàng nên thua
Thục Phán dành lấy ngôi vua
Thống nhất hai nước làm vua một vùng
Âu Lạc bắt đầu xưng hùng
Lưỡng Quảng một vùng lãnh thổ bao la
Lĩnh Nam là đất nước ta
Âu Lạc từ đó thật là vang danh
Nhà Thục xây đắp kinh thành
Kinh tế phát triển rất nhanh mọi đường
Âu Lạc và Tần thông thương
Hai bên hữu hảo nhiều đường ngoại giao
Buổi đầu còn vẫn ngọt ngào
Nhưng mà tham vọng ai nào bỏ đi
Nhà Tần chinh phạt Man di
Tây bắc, đông bắc xong thì xuống nam
Nước lớn luôn có lòng tham
Đồ Thư tiến xuống phương nam tức thì
Sáu mươi vạn quân đã đi
Bách Việt lâm cảnh sầu bi đoạn trường
Chỉ còn Âu Lạc Thục Vương
Một nước hùng mạnh ngáng đường mà thôi
Đồ Thư bình định hết rồi
Bắt đầu tìm cách thu hồi ước giao
Quên đi hoà hoãn hôm nào
Ông ta tiến vào lãnh thổ nước ta
Thục Phán vốn đã lo xa
Quân đội nước nhà cũng bố trí xong
Đồ Thư tự mãn trong lòng
Ý định một trận dẹp xong mọi bề
Quân Tần khí thế mạnh ghê
Hùng hổ tiến về biên giới nước ta
Nhân dân sơ tán khỏi nhà
Vườn không nhà trống để mà trường chinh
Đồ Thư không thuộc địa hình
Quân sỹ mỏi mệt chiến chinh dài ngày
Lương thực không đủ trong tay
Tình hình có vẻ rất gay go nhiều
Đồ Thư cũng lắm đăm chiêu
Chưa thể sớm chiều tiêu diệt Thục Vương
Quân Thục anh dũng kiên cường
Ngày đêm tập kích tuyến đường vận lương
Quân Tần bị chết thảm thương
Nỏ dài uy lực sát thương vô cùng
Quân Tần lo sợ hãi hùng
Đồ Thư muốn rút thế nhưng khó lòng
Tướng sỹ liên tiếp tử vong
Quân Thục phục kích đánh trong đánh ngoài
Đồ Thư cảm thấy mệt nhoài
Bao năm vất vả đánh hoài không xong
Bắt đầu ông ấy nản lòng
Tính toán thu xếp về trong sớm chiều
Thục Phán bắt đầu ra chiêu
Bố trí rất nhiều quân chặn lối đi
Quân Tần im lặng rút đi
Quân Thục mai phục tức thì xông ra
Hai bên đánh giáp lá cà
Đồ Thư trúng tiễn thế là chết ngay
Toàn quân không thể trở tay
Quân Tần chết thảm trong ngày đau thương
Sau khi ổn định chiến trường
Thục Phán tái thiết quê hương của mình
An Dương Vương được tôn vinh
Nhân dân thuận tình hết mực thương yêu
Các tộc hưởng ứng càng nhiều
Cho nên nhà Thục rất nhiều quân binh
Ông chọn đất xây đế kinh
Bản đồ quy hoạch công trình Cổ Loa
Giữa vùng châu thổ hiền hoà
Sông Hồng tươi tốt cỏ hoa đôi bờ
Thành cao được đắp từng giờ
Nguy nga tráng lệ , nên thơ mỹ miều
Hào thành ngang dọc nhiều chiều
Chiến luỹ bố trí rất nhiều tháp canh
Trong ngoài nhiều lớp tường thành
Xoắn hình trôn ốc tạo thành mê cung
Trung tâm là chỗ hoàng cung
Hoàng tộc dinh thự với cùng phủ quan
Cổ Loa vững chắc an toàn
Quân đội có lắm cơ quan vòng ngoài
Thục Phán cảm thấy rất oai
Kinh đô rất đẹp nằm ngoài ước mơ
Quốc gia phát triển từng giờ
Dân chúng chung hưởng giấc mơ thái bình
Kinh tế phát triển dân sinh
Luật pháp thành hình một nước văn minh
Sau nhiều năm không chiến chinh
Âu Lạc vươn mình phát triển rất nhanh
Nhà Tần sau cuộc tranh giành
Đất nước tan nát chia thành nhiều phe
Triệu Đà củng cố tàu xe
Quân đội mạnh mẽ chiếm vùng Phiên Ngung
Nhà Tần đấu đá lung tung
Trung Nguyên nhiều bậc anh hùng nổi lên
Triệu Đà nhân dịp cũng lên
Nam Việt đế chế thành tên một vùng
Kinh Đô đóng tại Phiên Ngung
Quân Việt xưng hùng trên cõi Lĩnh Nam
Triệu Đà muốn chiếm phương nam
Chinh phục Âu Lạc để làm quận, châu
Sau khi lập nước không lâu
Triệu Đà bắt đầu tiến đánh nước ta
Quân Việt mệt nhọc đường xa
Họ đánh vất vả tấn công Loa thành
Thục Phán cố thủ trong thành
Nỏ dài tên cứng trong thành bắn ra
Triệu Đà có lắm chiến xa
Kỵ binh tài gỏi nhưng mà bó tay
Quân Thục thuỷ chiến lại hay
Quân Việt ngày ngày càng bị tiêu hao
Bộ binh cố vượt chiến hào
Leo thang lên luỹ đánh vào bên trong
Nhưng mà thành ốc nhiều vòng
Quân Việt đi cứ lòng vòng mãi thôi
Họ đánh tới tấp liên hồi
Vẫn không thấy lối để mà tiến lên
Quân Thục đánh trả bằng tên
Cuộc chiến mỗi lúc trở nên kinh hoàng
Nhà dân bị phá tan hoang
Một vùng chiến địa máu loang đỏ ngầu
Quân Việt không thể đánh lâu
Lương thực bắt đầu thiếu thốn khó khăn
Toàn quân không đủ thức ăn
Triệu Đà đành phải cắn răng rút về
Thật là thất bại ê chề
Ông ta nghĩ kế giao hoà kết thân
Trọng Thuỷ chấp nhận hiến thân
Làm kẻ gián điệp để gần Thục Vương
Triệu Đà cho sứ lên đường
Sính lễ mang đến Thục Vương cầu hoà
Rằng là hai nước chúng ta
Chung dòng Bách Việt nên là anh em
Đánh nhau dân chúng khổ thêm
Cuộc sống êm đềm sẽ bị phá tan
Chia ly dòng lệ chứa chan
Tan nhà, nát cửa muôn ngàn đắng cay
Nay , tôi gửi con sang đây
Tôi muốn để nó ở đây với ngài
Tôi xin hỏi cưới con ngài
Chúng ta qua lại hai nhà thông gia
Trọng Thuỷ liền bước đi ra
Chàng trai cao lớn thật là khôi ngô
Mọi người khen ngợi trầm trồ
Chỉ có Cao Lỗ trong lòng thấy lo
An Dương Vương không đắn đo
Ông nói chấp thuận để cho giao hoà
Mỵ Châu đẹp tựa như hoa
Nàng chấp nhận lên xe hoa theo chồng
Hai bên nâng chén rượu nồng
Hôn lễ tổ chức rất đông khách mừng
Tiệc vui , hát xướng tưng bừng
Âu Lạc, Nam Việt ăn mừng bang giao
Trọng Thuỷ ăn nói ngọt ngào
Lời đường, ý mật rót vào Mỵ Châu
Đêm đêm hay giả u sầu
Than thân trách phận lắm câu u buồn
Mỵ Châu nước mắt cũng tuôn
Thương chồng phải chịu nỗi buồn tha hương
Nàng đã hết dạ yêu thương
Chỉ dẫn tỏ tường phong tục lễ nghi
Công chúa đang tuổi xuân thì
Men yêu đã khiến cho si mê chàng
Trọng Thuỷ cũng rất yêu nàng
Nhưng vì chữ hiếu nên chàng cũng lo
Ngày ngày, chàng cứ đắn đo
Ngao du khắp xứ thăm dò các nơi
Bề ngoài làm vẻ vui chơi
Bên trong thì lại rối bời mưu toan
Ai ai cũng nghĩ chàng ngoan
Vâng lệnh hoàn toàn ý của Thục Vương
An Dương Vương cũng rất thương
Của ngon vật lạ cũng thường mang cho
Cao Lỗ thì luôn âu lo
Ông cho thân tín thăm dò thông tin
Cố gắng tìm hiểu tình hình
Để xem Trọng Thuỷ đã rình những đâu
Vào một đêm trời mưa ngâu
Tâm trạng u sầu, Trọng Thuỷ nói ra
Rằng ta rất nhớ quê nhà
Nên đang định muốn thăm cha em à
Vài hôm mình sẽ cách xa
Liệu em có trách là ta bạc tình
Mỵ Châu nghe vậy giật mình
Rằng chàng có nghĩa có tình với cha
Em chỉ phận dâu thôi mà
Thế nhưng hai nước chúng ta xa vời
Chàng đi cách biệt phương trời
Biết trong cuộc đời còn có gặp nhau
Nàng chớ nói làm ta đau
Chúng ta nào có xa nhau đâu nào
Tình nàng thắm thiết biết bao
Ân nghĩa ngọt ngào ta chẳng phụ đâu
Nhưng ta xa cha đã lâu
Nay muốn về gặp nói câu nghĩa tình
Vậy chàng chờ đến bình minh
Em vào cung điện rồi trình vua cha
Để cha giúp đỡ đường xa
Người đi hộ tống về nhà cho nhanh
Trọng Thuỷ nói anh không đành
Việc cha phải dành quốc sự em ơi
Anh đi một chuyến vui chơi
Không muốn nhiều lời kinh động đến cha
Bây giờ chỉ mới canh ba
Anh lên đường gấp về nhà thăm cha
Mỵ Châu nức nở kêu ca
Chàng đi như thế thật là không hay
Ai mà đi như thế này
Khác gì bỏ trốn , cha hay sẽ buồn
Thuỷ rằng anh phải đi luôn
Việc gấp, nên buồn cũng phải nén thôi
Sau khi ta đã đi rồi
Dặn em hãy nhớ những lời của ta
Nếu mai binh biến xảy ra
Nàng làm ám hiệu để ta tìm nàng
Áo lông ngỗng nàng nên mang
Dấu vết lông ngỗng dễ dàng tìm ra
Giờ ta về gấp gặp cha
Hẹn ngày tái ngộ hai ta sum vầy
Nói xong Trọng Thuỷ đi ngay
Mỵ Châu không hiểu chuyện này là sao
Nàng gọi một lính gác vào
Rằng ngươi đi báo cha ta việc này
Người của Cao Lỗ đến ngay
Rằng trình công chúa việc này không hay
Phò Mã bỏ đi thế này
Quân cơ bại lộ, sau này nguy to
Mỵ Châu im lặng buồn so
Nàng không biết xử lý cho thế nào
Nàng nói không được ồn ào
Chồng ta lòng dạ thế nào ta hay
Các ngươi mau hãy đi ngay
Còn cái việc này giữ kín nghe không
Người của Cao Lỗ nản lòng
Hắn ta báo động đến toàn lính canh
Rằng là phải đuổi theo nhanh
Bắt Trọng Thuỷ lại kinh thành trong đêm
Cao Lỗ đang ngủ êm đềm
Giật mình hốt hoảng , ướt mèm mồ hôi
Ông nghĩ có chuyện to rồi
Toàn quân báo động thế rồi đuổi theo
Vượt nhiều trạm gác ngặt nghèo
Trọng Thuỷ leo núi trèo đèo chạy đi
Cuối cùng cũng đến biên thuỳ
Quân Việt tiếp đón rước đi về nhà
Trọng Thuỷ trình báo Triệu Đà
Cơ quan, vũ khí quân ta bố phòng
Bản đồ chi tiết nhiều vòng
Chiền hào, căn cứ tuyến trong tuyến ngoài
Trọng Thuỷ chỉ dẫn rạch ròi
Tình hình nội bộ vua tôi thế nào
Vũ khí mạnh nhất ra sao
Đó là cung nỏ trên cao đặt nhiều
Nỏ Liên Châu bắn tên nhiều
Một phát uy lực giết nhiều đối phương
Những chỗ thành không cao tường
Một vài con đường hiểm yếu dễ công
Triệu Đà vui vẻ trong lòng
Ông ta triệu tập rất đông mọi người
Xong rồi ngước mặt lên cười
Thục Phán ngày tàn của ngươi đến rồi
Chúng ta phải tấn công thôi
Triệu Đà nghị sự xong rồi phát binh
Biên cương cấp báo tình hình
An Dương Vương vẫn còn khinh Triệu Đà
Rằng hắn lại dám đánh à
Ông gọi liền các tướng ra cùng bàn
Cao Lỗ bèn mới thở than
Lần này ta khó đánh tan kẻ thù
Chúng ta thiếu thốn quân nhu
Trọng Thuỷ do thám đã thu quân tình
Hắn chắc nắm rõ tình hình
Cho nên bệ hạ chớ khinh Triệu Đà
An Dương Vương chưa hiểu ra
Rằng thằng con rể của ta đâu rồi
Lỗ thưa hắn đã đi rồi
Chúng thần truy bắt để lôi hắn về
Nhưng mà hắn chạy nhanh gê
Trong đêm lặng lẽ, hắn về Phiên Ngung
Thục Phán nổi giận đùng đùng
Con ta nó đã thuỷ chung với chồng
Nó vì cái nghĩa vợ chồng
Bỏ đi tình cảm non sông thế này
Mau bắt nó đến đây ngay
Toàn quân quyết chiến trận này không lui
Thấy vua tỏ vẻ không vui
Cao Lỗ liền ngồi lý giải sâu xa
Rằng đây là cái tình nhà
Công chúa nhà của chúng ta nặng tình
Thân nhi nữ hiểu chưa tinh
Chữ tình, chữ hiếu một mình phải mang
Bệ hạ trách, chỉ khổ nàng
Triệu Đà giờ đã đánh sang nước mình
Thần xin nhận lệnh dẫn binh
Nguyện hiến sức mình đền đáp non sông
An Dương Vương buồn trong lòng
Nghe Cao Lỗ nói làm ông tỉnh người
Ông liền ngước mặt lên trời
Rằng ta ngang dọc một đời chiến chinh
Quân Tần còn phải khiếp kinh
Hôm nay lại tự diệt mình hay sao
Cổ Loa thành luỹ rất cao
Nỏ Liên Châu mạnh lẽ nào sợ ai
Hãy mang trống đồng ra đây
Ta làm lễ tế trong ngày hôm nay
Trống đồng được mang đến ngay
Ba quân tướng sỹ quỳ đầy xung quanh
Toàn quân thề quyết giữ thành
Dù chết cũng chẳng bỏ thành chạy đi
Cổ Loa khắp chốn kinh kỳ
Nhân dân chuẩn bị chiến tranh lâu dài
Tên đồng từng bó rất dài
Chúng được mang đến pháo đài, tháp canh
Cung, nỏ được lắp tên nhanh
Những đội cung thủ hộ thành đã lên
Máy bắn đá được đặt lên
Bộ binh dàn hết lên trên mặt thành
Cao Lỗ dẫn quân ra thành
Thuỷ bộ phối hợp dàn thành trận ngay
Triệu Đà di chuyển nhiều ngày
Quân Việt lực lượng lần này rất đông
Có nỏ dài lắp tên đồng
Chiến xa hùng hậu rắn rồng nối đuôi
Thuỷ quân theo gió buồm xuôi
Toàn quân đến dưới chân thành Cổ Loa
Hai bên thế trận giăng ra
Âu Lạc vội vã xua đàn voi lên
Cung thủ liên tục bắn tên
Bộ binh yểm trợ tiến lên từ từ
Quân Việt không phút chần chừ
Chiến xa, quân kỵ từ từ cũng lên
Nỏ dài bắn cả rừng tên
Chiến sỹ hai phía gục trên cánh đồng
Sau nhiều những loạt tên đồng
Chiêng cồng, tiếng trống ầm ầm hét la
Một trận đánh sáp lá cà
Người chết như rạ , máu hồng thành sông
Tan hoang khắp những cánh đồng
Voi chiến chạy lồng cày nát chiến xa
Kỵ binh vướng lầy ngã ra
Ngựa hý, voi rống thật là inh tai
Đánh nhau cả một ngày dài
Bất phân thắng bại, Triệu Đà thu quân
Cao Lỗ cũng củng cố quân
Hai bên chuẩn bị cho lần thứ hai
Trọng Thuỷ trình báo lên ngay
Rằng khi đêm xuống đánh ngay vào thành
Vì Thuỷ đã rất là rành
Những con đường nhỏ vào thành rất nhanh
Triệu Đà nghe con đánh thành
Quân Việt chia vội ra thành làm hai
Một toán đóng chặt giữ trại
Toán kia còn lại đánh vào Cổ Loa
Trọng Thuỷ tiến về Cổ Loa
Dễ dàng hắn đã vượt qua tường thành
Những nơi có ít tháp canh
Quân binh yếu ớt phải đành chịu thua
Quân Việt mở được nhiều cửa
Toàn quân đã ùa vào khắp Cổ Loa
Đi đến đâu chúng phóng hoả
Kinh đô gặp trận can qua điêu tàn
An Dương Vương đang hội bàn
Bỗng thấy quân Việt lan tràn khắp nơi
Lửa khói cháy cả góc trời
An Dương Vương mới rã rời chân tay
Ông gọi Mỵ Châu đến ngay
Cha con lập tức mặt mày lo âu
Cao Lỗ dẫn quân về hầu
Thưa rằng bệ hạ chạy mau ra thành
Tôi sẽ sống chết giữ thành
Quân Việt chắc sẽ đến nhanh nơi này
Hai người lập tức đi ngay
Kẻo mà mọi chuyện không hay bây giờ
An Dương Vương không bất ngờ
Ông nói tình thế bây giờ tại ta
Nếu mà ta bỏ đi xa
Một trang hảo hán thật là ô danh
Nhìn tướng sỹ chết sao đành
Ta sẽ không thể bỏ thành mà đi
Lỗ rằng bệ hạ đi đi
Còn vua, dân chúng sẽ đi theo ngài
Rồi đây ta sẽ làm lại
Âu Lạc sẽ mạnh nay mai thôi mà
Bây giờ bàn vào bàn ra
Quân Việt kéo đến là ta không còn
An Dương Vương nắm tay con
Hai người chạy đến một con ngựa hồng
Cha, con chạy hết mấy vòng
Cuối cùng đã vòng ra khỏi Cổ Loa
Mỵ Châu nức nở khóc oà
Nàng rải lông ngỗng đầy ra khắp đường
Hy vọng Trọng Thuỷ vẫn thương
Lông ngỗng dẫn đường cho bọn truy binh
Cao Lỗ lăn xả hết mình
Ngang dọc một mình chống chọi Việt binh
Trọng Thuỷ đến bất thình lình
Cao Lỗ tức mình nhào đến đánh nhau
Cao Lỗ nói ta thua đau
Cũng vì ngày trước vua tao tin mày
Hôm nay đối trận ở đây
Ta quyết giết mày rửa nhục non sông
Hai quân đồng loạt giáp công
Quân Việt bốn phía rất đông đánh vào
Mặc dù Cao Lỗ tài cao
Mãnh hổ tài nào chống lại bầy lang
Sau nhiều giờ đánh dọc ngang
Toàn quân Âu Lạc ra hàng Việt quân
Cao Lỗ uất ức huỷ thân
Danh tướng tự sát dưới chân Loa thành
Truy binh theo đuổi rất nhanh
An Dương Vương đành chạy xuống phía nam
Chạy mãi vẫn thấy quân bám
Ông mới thấy làm sao lạ thế kia
Sau khi quay lại lối đi
Ông mới tức thì phát hiện ngay ra
Rằng lại là chính con ta
Lông ngỗng nó thả để mà hại ta
Ông liền rút vội gươm ra
Một nhát gươm đã chém vào Mỵ Châu
Nàng đã bị chém rơi đầu
Ông cũng tự sát không câu giãi bày
Truy binh cũng vừa đến ngay
Họ thấy vua chết, về ngay báo trình
Trọng Thuỷ ổn định quân binh
Triệu Đà ổn định tình hình toàn dân
Thuỷ tìm khắp chốn xa gần
Chỉ mong tìm thấy phu nhân của mình
Hắn ta lục soát linh tinh
Tìm mãi không thấy vợ mình ở đâu
Truy binh về báo một câu
Rằng vua Âu Lạc chém đầu Mỵ Châu
Hai người đã chết cũng lâu
Thuỷ nghe thấy vậy u sầu đêm đêm
Càng ngày mỗi lúc buồn thêm
Hắn cầm lông ngỗng từng đêm ngắm nhìn
Triệu Đà thấy khổ con mình
Ông ta tìm đến tận tình khuyên can
Rằng tình trong cõi nhân gian
Những chuyện như thế hợp tan là thường
Con nên chớ có đau thương
Nam nhi chí lớn là đường phải đi
Đừng có bi đát lâm ly
Chỉ là cô gái có gì bận tâm
Trọng Thuỷ vẫn cứ thâm trầm
Suốt ngày vẫn cứ lầm bầm khóc than
Cổ Loa bị phá nát tan
Dân chúng ly tán không ai dám về
Trọng Thuỷ buồn bã lê thê
Hắn ta không về trở lại Phiên Ngung
Một ngày mưa gió bão bùng
Trọng Thuỷ tìm đến hoàng cung thuở nào
Nhớ duyên đôi lứa đã trao
Hắn đã lao vào giếng ngọc quyên sinh
Một trang nam từ chung tình
Một nàng công chúa vì tình phản cha
Bi thương trang sử nước ta
Mỵ Châu, Trọng Thuỷ thật là oái ăm
Mỵ Châu mang tiếng ngàn năm
Nàng vì cái nghĩa trăm năm yếu lòng
Quên đi cái nghĩa non sông
Phản cha nên khiến suy vong nước nhà
Thật là quá đỗi xót xa
Thân phận đàn bà chịu lắm đắng cay.
Nguyễn Duy Sắc 2002
Tài liệu tham khảo chính: Đại Việt Sử Ký toàn thư, Lĩnh Nam Chích Quái,…