KHÚC HÙNG CA NHƯ NGUYỆT
Quân Tống bị trận thua đau
Nhiều thành bị phá, Ung Châu tan tành
Thiên triều huy động chiến tranh
Quân đội tập trận tiến hành quy mô
Chuẩn bị tác chiến địa đồ
Dân binh, lương thực, ngựa thồ, chiến xa
Kéo về biên giới nước ta
Quân hơn mười vạn toàn là chính quy
Chủ Soái tên gọi Quách Quỳ
Phó Soái Triệu Tiết danh uy vang rền
Hành quân gấp rút ngày đêm
Thuỷ quân đóng mới nhiều thêm chiến thuyền
Kèm thêm bố cáo tuyên truyền
Thảo phạt nghịch tặc lan truyền khắp nơi
Quân Lý chưa kịp nghỉ ngơi
Thái Uý phải đến các nơi thăm dò
Triều đình nhà Lý cũng lo
Thế giặc quá mạnh ngại cho mọi người
Lý Thường Kiệt vẫn vui tươi
Bình thản nở những nụ cười tự tin
Sau khi nắm bắt quân tình
Ông cắt cử tướng dẫn binh ngăn thù
Quân Tống di chuyển từ từ
Vừa qua cửa ải, quân ta đón đầu
Thân Cảnh Phúc đợi từ lâu
Cửa ải Quyết Lý trận đầu đánh nhau
Tướng Tống Tư Kỷ tiến vào
Cố gắng qua ải để vào Thăng Long
Đánh liền mấy trận không xong
Quân ta trên núi tấn công bốn bề
Tư Kỷ đành tạm lui về
Thế Cư thay thế dẫn binh đánh vào
Thân Cảnh Phúc gặp lao đao
Quân ta tạm lánh, lùi vào Chi Lăng
Tướng Tống vây đánh Chi Lăng
Yên Đạt, Thế Cự đánh vòng sau lưng
Tiền quân chính diện tập trung
Chi Lăng cô lập muôn trùng nguy nan
Thân Cảnh Phúc đánh dọc ngang
Voi trận anh dũng hiên ngang vẫy vùng
Sườn núi đội nỏ, đội cung
Máy bắn đá cũng bắn ra liên hồi
Quân Tống tiến đánh nhiều hồi
Thân Cảnh Phúc bị đơn côi giữa rừng
Ông cho quân đánh cầm chừng
Tiêu hao quân địch xong từng bước lui
Động Giáp căn cứ gần xuôi
Quân Lý về đó thế rồi ém binh
Quân Tống chiếm cứ địa hình
Từ Chi Lăng, họ cho binh tiến vào
Quân Lý phòng thủ tuyến sau
Tránh thế giặc mạnh, cùng nhau chờ thời
Từ Vĩnh An, tướng Nhâm Khởi
Đánh xuống Tô Mậu, tơi bời quân ta
Tướng giữ thành của quân ta
Trong cơn nguy khốn bèn ra đầu hàng
Tướng Khúc Chân tiến đánh sang
Hoàng Kim Mãn vội ra hàng Tống quân
Môn Châu thất thủ toàn phần
Quân Tống di chuyển có phần thảnh thơi
Chỉ sau có mấy ngày trời
Quân ta buộc rút khỏi nơi biên thuỳ
Giặc Tống cứ thế mà đi
Hành quân nhàn hạ chẳng gì thể ngăn
Tinh thần tỏ vẻ kiêu căng
Lý Thường Kiệt gặp khó khăn buổi đầu
Lý quân về phía sông Cầu
Xây dựng chiến luỹ bắt đầu áng binh
Quyết tâm bảo vệ thành kinh
Luỹ dài theo những địa hình khúc sông
Bờ thành cắm rất nhiều chông
Bẫy đặt khắp những cánh đồng ven sông
Vạn Xuân cứ điểm xây xong
Do Lý Thường Kiệt dốc lòng đốc binh
Đây chính là tổng hành dinh
Trận địa Như Nguyệt quân mình rất đông
Sáu vạn quân đóng ven sông
Trải dài dọc tuyến tây đông sông Cầu
Phấn Động, Như Nguyệt, Thị Cầu
Những cứ điểm lớn hàng đầu quân ta
Quách Quỳ nôn nóng diệt ta
Nhưng đạo thuyền chiến còn xa chưa vào
Thế nên đắp luỹ đào hào
Quân Tống hạ trại xong vào nghỉ chân
Cố gắng chờ phía thuỷ quân
Hội sư một thể đánh quân Lý triều
Hoà Mậu và Dương Tùng Tiên
Đang dẫn một đội binh thuyền kéo sang
Thuyền xuôi con nước dễ dàng
Vào sông Bạch Đằng chầm chậm mà đi
Dương Tùng Tiên chẳng hề nghi
Nghĩ rằng quân Lý khó mà tấn công
Thuyền Tống thong thả buồm giong
Đông Kênh, quân lý rất đông đang chờ
Im lìm thanh vắng đôi bờ
Sương mù che kín mịt mờ con sông
Thuyền lương ỳ ạch giữa dòng
Thuyền chiến to lớn rộng lòng đầy quân
Thuyền Tống di chuyển dần dần
Từ từ tiến thẳng đến gần Đông Kênh
Pháo hiệu bỗng nổ ình ình
Quân Tống nghe thấy thất kinh hoảng hồn
Đoàn thuyền phút chốc ứ dồn
Lý Kế Nguyên từ nhánh sông đánh vào
Quân Lý thuỷ trận tài cao
Thuyền Tống không thể cách nào trở tay
Quân ta chém giết hăng say
Quân Tống hỗn loạn rối ngay đội hình
Sau một vài phút thất kinh
Thuyền Tống tái lập đội hình trên sông
Lực lượng thuyền chiến rất đông
Hai bên hỗn chiến khúc sông một vùng
Tiếng chiêng, tiếng trống tùng tùng
Quân lý đánh rát, hãi hùng Tống binh
Giặc quyết vào trong nước mình
Cho nên cố hết sức mình đánh nhau
Qua mười trận đối đầu nhau
Quân Tống thất thế rút mau ra ngoài
Quân ta đánh trống ra oai
Thuỷ quân nhà Tống chạy dài một hơi
Đến cửa sông , giặc nghỉ ngơi
Chúng lập thuỷ trại gần nơi ven bờ
Quách Quỳ vẫn nóng lòng chờ
Trông đợi từng giờ không phút thảnh thơi
Thuỷ quân chẳng thấy tăm hơi
Quách Quỳ quyết định đánh thôi khỏi chờ
Thị Cầu quân Lý phòng hờ
Lực lượng rất mạnh đang chờ ngày đêm
Quách Quỳ nghĩ đánh không nên
Miêu Lý cấp báo lên trên tình hình
Rằng Như Nguyệt vắng quân binh
Miêu Lý sẽ dẫn tinh binh đánh vào
Quách Quỳ cho bắc cầu phao
Miêu Lý đột kích tiến vào tuyến trong
Định rằng thẳng đến Thăng Long
Ai ngờ lại lọt vào tròng quân ta
Hai ngàn quân vừa tung ra
Đã bị đại bại đúng là rất đau
Miêu Lý buộc phải rút mau
Cắm cổ cắm đầu chạy gấp qua sông
Quân Lý chặn ở bờ sông
Phá cầu phao để giặc không đường về
Quách Quỳ phải thả nhiều bè
Giúp cho Miêu Lý chạy về đến nơi
Đội tiên phong bị tả tơi
Gần như chết sạch tại nơi trận tiền
Quân Tống lồng lộn như điên
Củng cố nhanh liền quyết chí vượt sông
Dân binh tập hợp rất đông
Chặt gỗ cả đống kết làm bè to
Máy bắn đá rất là to
Tên tẩm dầu cũng lắp vô nỏ dài
Pháo hiệu nổ điếc cả tai
Bè xếp hàng dài chở lính qua sông
Quách Quỳ ỷ thế quân đông
Cho máy bắn đá tấn công mở màn
Nhiều đoạn chiến luỹ vỡ tan
Cung thủ bắn đến hàng ngàn mũi lên
Bộ binh xuống bè xông lên
Quân Lý chống trả từ trên tường thành
Hai bên hỗn loạn giao tranh
Đoạn sông Như Nguyệt máu tanh chảy hồng
Mặc dù quân Tống rất đông
Nhưng luỹ vững chắc nên không thể vào
Quân Lý bắn trả ào ào
Tên đồng với lại phóng lao vù vù
Quân Tống quyết phải phục thù
Cho nên tới tấp đánh như điên cuồng
Sau nhiều giờ vẫn không buông
Tên đạn dồn dập bắn luôn không ngừng
Lý Thường Kiệt vẫn ung dung
Điều quân khiển tướng đến từng khúc sông
Ven bờ ta cắm nhiều chông
Làm cho quân Tống tiêu hao rất nhiều
Mặc dù đã cố gắng liều
Quách Quỳ đành phải đìu hiu buồn lòng
Đánh mãi mà chẳng có xong
Xác chết đầy cả khúc sông kinh hoàng
Quân Tống bèn rút vội vàng
Trở về bở bắc hoang mang cả người
Quách Quỳ suy nghĩ ngược xuôi
Tình hình chiến sự khiến người mệt ra
Không dám nghĩ chuyện đánh ta
Rằng ai bàn đến đánh là chém ngay
Lý Thường Kiệt biết chuyện này
Cho người do thám tính ngày phản công
Hai vạn quân tập họp xong
Tất cả đồng lòng đánh chiếm bờ sông
Quân Lý lặng lẽ sang sông
Chiến thuyền chở lính tấn công lên bờ
Chiêu Văn, Hoàng Chân vào bờ
Tập kích quân Tống bất ngờ không hay
Quách Quỳ không kịp trở tay
Cho quân lùi lại để bày trận ra
Buổi đầu lợi thế cho ta
Tuy nhiên quân Tống tài ba hơn mình
Trại Thị Cầu toàn tinh binh
Rất nhiều tướng lĩnh tài tình xông ra
Đẩy lui lực lượng của ta
Chiêu Văn, Hoàng Chân chạy xa
Cố phá đường máu chạy ra bến thuyền
Quân Tống truy đuổi như điên
Dùng máy bắn đá bắn thuyền quân ta
Nhiều chiếc chạy được ra xa
Một số trúng đạn thế là chìm ngay
Thiệt hại rất nặng trận này
Hàng ngàn quân Lý phơi thây chiến trường
Chiêu Văn, Hoàng Chân tử thương
Hai tướng vì đất quê hương bỏ mình
Lý Thường Kiệt dẫn đại binh
Triệu Tiết đang ở một mình bơ vơ
Quân Lý đánh úp bất ngờ
Tướng Quách Quỳ hiện bây giờ ở xa
Chỉ mình Triệu Tiết ở nhà
Không chống đỡ nổi quân ta đánh vào
Căn cứ hỗn loạn lao nhao
Voi kêu, ngựa hý , tiếng gào , tiếng la
Triệu Tiết cứ ngớ người ra
Quang cảnh thật là thê thảm tan hoang
Quân Lý tung hoành dọc ngang
Xác của lính Tống ngổn ngang đầy đồng
Voi chiến hăng máu chạy lồng
Quân Tống giày xéo chết chồng lên nhau
Triệu tiết tháo chạy rất mau
Tìm Quách Quỳ để cùng nhau bảo toàn
Thế trận đã vỡ hoàn toàn
Quân Tống bàng hoàng nên tạm rút lui
Lý Thường Kiệt rất là vui
Quân ta tạm lùi sang phía bờ nam
Đêm đêm quân Lý lên đàn
Đọc thơ thần để gọi hàng Tống Quân
Thơ rằng: Địa giới đã phân
Sách trời quy định Nam phần, Bắc phương
Nước Nam là của Nam Vương
Cớ sao xâm phạm biên cương đất này
Mau mau hãy rút về ngay
Nếu không ta đánh chúng bay tơi bời
Quách Quỳ nghe thấy rã rời
Ba quân tướng sỹ tả tơi nỗi lòng
Đánh nhau thì cũng không xong
Hàng là sẽ nhục nên lòng phân vân
Quân Tống mất hết tinh thần
Quân sỹ đau ốm, dần dần cạn lương
Lý Thường Kiệt đã khẩn trương
Cho sứ sang trại mở đường hiếu sinh
Quân ta nhân nhượng cúi mình
Sứ Kiều Văn Ứng biện minh rõ ràng
Vì hiểu lầm chuyện trái ngang
Nên Lý Thường Kiệt đánh sang Ung thành
Người Nam đâu thích chiến tranh
Chỉ muốn dân chúng thanh bình ấm no
Thiên triều hiểu, độ lượng cho
Nước Nam triều cống lại cho Tống triều
Quách Quỳ nghe thấy bấy nhiêu
Mở cờ trong bụng ra điều bề trên
Quân Tống rút chạy trong đêm
Giẫm đạp, giày xéo chết thêm mớ người
Sau khi kiểm điểm lại người
Quân đi đủ mười về chỉ còn ba
Quân Lý tái chiếm đất ta
Nhân dân háo hức, Triều ca ăn mừng
Quân công lễ nhạc tưng bừng
Tôn Lý Thường Kiệt anh hùng lập công
Vẹn toàn bờ cõi núi sông
Thanh bình trong tiếng trống đồng ngân vang
Thăng Long lưu mãi tên vàng
Lý triều hưng thịnh một trang sử vàng.
Duy Sac 2002
Tài liệu tham khảo:
Đại Việt Sử Ký toàn thư thời nhà Lý,
Việt Nam Sử Lược tác giả Trần Trọng Kim
