KHÚC HÙNG CA NHƯ NGUYỆT

 KHÚC HÙNG CA NHƯ NGUYỆT

Duy Sắc

Quân Tống bị trận thua đau

Nhiều thành bị phá, Ung Châu tan tành

Thiên triều huy động chiến tranh

Quân đội tập trận tiến hành quy mô

Chuẩn bị tác chiến địa đồ

Dân binh, lương thực, ngựa thồ, chiến xa

Kéo về biên giới nước ta

Quân hơn mười vạn toàn là chính quy

Chủ Soái tên gọi Quách Quỳ

Phó Soái Triệu Tiết danh uy vang rền

Hành quân gấp rút ngày đêm

Thuỷ quân đóng mới nhiều thêm chiến thuyền

Kèm thêm bố cáo tuyên truyền

Thảo phạt nghịch tặc lan truyền khắp nơi

Quân Lý chưa kịp nghỉ ngơi

Thái Uý phải đến các nơi thăm dò

Triều đình nhà Lý cũng lo

Thế giặc quá mạnh ngại cho mọi người

Lý Thường Kiệt vẫn vui tươi

Bình thản nở những nụ cười tự tin

Sau khi nắm bắt quân tình

Ông cắt cử tướng dẫn binh ngăn thù

Quân Tống di chuyển từ từ

Vừa qua cửa ải, quân ta đón đầu

Thân Cảnh Phúc đợi từ lâu

Cửa ải Quyết Lý trận đầu đánh nhau

Tướng Tống Tư Kỷ tiến vào

Cố gắng qua ải để vào Thăng Long

Đánh liền mấy trận không xong

Quân ta trên núi tấn công bốn bề

Tư Kỷ đành tạm lui về

Thế Cư thay thế dẫn binh đánh vào

Thân Cảnh Phúc gặp lao đao

Quân ta tạm lánh, lùi vào Chi Lăng

Tướng Tống vây đánh Chi Lăng

Yên Đạt, Thế Cự đánh vòng sau lưng

Tiền quân chính diện tập trung

Chi Lăng cô lập muôn trùng nguy nan

Thân Cảnh Phúc đánh dọc ngang

Voi trận anh dũng hiên ngang vẫy vùng

Sườn núi đội nỏ, đội cung

Máy bắn đá cũng bắn ra liên hồi

Quân Tống tiến đánh nhiều hồi

Thân Cảnh Phúc bị đơn côi giữa rừng

Ông cho quân đánh cầm chừng

Tiêu hao quân địch xong từng bước lui

Động Giáp căn cứ gần xuôi

Quân Lý về đó thế rồi ém binh

Quân Tống chiếm cứ địa hình

Từ Chi Lăng, họ cho binh tiến vào

Quân Lý phòng thủ tuyến sau

Tránh thế giặc mạnh, cùng nhau chờ thời

Từ Vĩnh An, tướng Nhâm Khởi

Đánh xuống Tô Mậu, tơi bời quân ta

Tướng giữ thành của quân ta

Trong cơn nguy khốn bèn ra đầu hàng

Tướng Khúc Chân tiến đánh sang

Hoàng Kim Mãn vội ra hàng Tống quân

Môn Châu thất thủ toàn phần

Quân Tống di chuyển có phần thảnh thơi

Chỉ sau có mấy ngày trời

Quân ta buộc rút khỏi nơi biên thuỳ

Giặc Tống cứ thế mà đi

Hành quân nhàn hạ chẳng gì thể ngăn

Tinh thần tỏ vẻ kiêu căng

Lý Thường Kiệt gặp khó khăn buổi đầu

Lý quân về phía sông Cầu

Xây dựng chiến luỹ bắt đầu áng binh

Quyết tâm bảo vệ thành kinh

Luỹ dài theo những địa hình khúc sông

Bờ thành cắm rất nhiều chông

Bẫy đặt khắp những cánh đồng ven sông

Vạn Xuân cứ điểm xây xong

Do Lý Thường Kiệt dốc lòng đốc binh

Đây chính là tổng hành dinh

Trận địa Như Nguyệt quân mình rất đông

Sáu vạn quân đóng ven sông

Trải dài dọc tuyến tây đông sông Cầu

Phấn Động, Như Nguyệt, Thị Cầu

Những cứ điểm lớn hàng đầu quân ta

Quách Quỳ nôn nóng diệt ta

Nhưng đạo thuyền chiến còn xa chưa vào

Thế nên đắp luỹ đào hào

Quân Tống hạ trại xong vào nghỉ chân

Cố gắng chờ phía thuỷ quân

Hội sư một thể đánh quân Lý triều

Hoà Mậu và Dương Tùng Tiên

Đang dẫn một đội binh thuyền kéo sang

Thuyền xuôi con nước dễ dàng

Vào sông Bạch Đằng chầm chậm mà đi

Dương Tùng Tiên chẳng hề nghi

Nghĩ rằng quân Lý khó mà tấn công

Thuyền Tống thong thả buồm giong

Đông Kênh, quân lý rất đông đang chờ

Im lìm thanh vắng đôi bờ

Sương mù che kín mịt mờ con sông

Thuyền lương ỳ ạch giữa dòng

Thuyền chiến to lớn rộng lòng đầy quân

Thuyền Tống di chuyển dần dần

Từ từ tiến thẳng đến gần Đông Kênh

Pháo hiệu bỗng nổ ình ình

Quân Tống nghe thấy thất kinh hoảng hồn

Đoàn thuyền phút chốc ứ dồn

Lý Kế Nguyên từ nhánh sông đánh vào

Quân Lý thuỷ trận tài cao

Thuyền Tống không thể cách nào trở tay

Quân ta chém giết hăng say

Quân Tống hỗn loạn rối ngay đội hình

Sau một vài phút thất kinh

Thuyền Tống tái lập đội hình trên sông

Lực lượng thuyền chiến rất đông

Hai bên hỗn chiến khúc sông một vùng

Tiếng chiêng, tiếng trống tùng tùng

Quân lý đánh rát, hãi hùng Tống binh

Giặc quyết vào trong nước mình

Cho nên cố hết sức mình đánh nhau

Qua mười trận đối đầu nhau

Quân Tống thất thế rút mau ra ngoài

Quân ta đánh trống ra oai

Thuỷ quân nhà Tống chạy dài một hơi

Đến cửa sông , giặc nghỉ ngơi

Chúng lập thuỷ trại gần nơi ven bờ

Quách Quỳ vẫn nóng lòng chờ

Trông đợi từng giờ không phút thảnh thơi

Thuỷ quân chẳng thấy tăm hơi

Quách Quỳ quyết định đánh thôi khỏi chờ

Thị Cầu quân Lý phòng hờ

Lực lượng rất mạnh đang chờ ngày đêm

Quách Quỳ nghĩ đánh không nên

Miêu Lý cấp báo lên trên tình hình

Rằng Như Nguyệt vắng quân binh

Miêu Lý sẽ dẫn tinh binh đánh vào

Quách Quỳ cho bắc cầu phao

Miêu Lý đột kích tiến vào tuyến trong

Định rằng thẳng đến Thăng Long

Ai ngờ lại lọt vào tròng quân ta

Hai ngàn quân vừa tung ra

Đã bị đại bại đúng là rất đau

Miêu Lý buộc phải rút mau

Cắm cổ cắm đầu chạy gấp qua sông

Quân Lý chặn ở bờ sông

Phá cầu phao để giặc không đường về

Quách Quỳ phải thả nhiều bè

Giúp cho Miêu Lý chạy về đến nơi

Đội tiên phong bị tả tơi

Gần như chết sạch tại nơi trận tiền

Quân Tống lồng lộn như điên

Củng cố nhanh liền quyết chí vượt sông

Dân binh tập hợp rất đông

Chặt gỗ cả đống kết làm bè to

Máy bắn đá rất là to

Tên tẩm dầu cũng lắp vô nỏ dài

Pháo hiệu nổ điếc cả tai

Bè xếp hàng dài chở lính qua sông

Quách Quỳ ỷ thế quân đông

Cho máy bắn đá tấn công mở màn

Nhiều đoạn chiến luỹ vỡ tan

Cung thủ bắn đến hàng ngàn mũi lên

Bộ binh xuống bè xông lên

Quân Lý chống trả từ trên tường thành

Hai bên hỗn loạn giao tranh

Đoạn sông Như Nguyệt máu tanh chảy hồng

Mặc dù quân Tống rất đông

Nhưng luỹ vững chắc nên không thể vào

Quân Lý bắn trả ào ào

Tên đồng với lại phóng lao vù vù

Quân Tống quyết phải phục thù

Cho nên tới tấp đánh như điên cuồng

Sau nhiều giờ vẫn không buông

Tên đạn dồn dập bắn luôn không ngừng

Lý Thường Kiệt vẫn ung dung

Điều quân khiển tướng đến từng khúc sông

Ven bờ ta cắm nhiều chông

Làm cho quân Tống tiêu hao rất nhiều

Mặc dù đã cố gắng liều

Quách Quỳ đành phải đìu hiu buồn lòng

Đánh mãi mà chẳng có xong

Xác chết đầy cả khúc sông kinh hoàng

Quân Tống bèn rút vội vàng

Trở về bở bắc hoang mang cả người

Quách Quỳ suy nghĩ ngược xuôi

Tình hình chiến sự khiến người mệt ra

Không dám nghĩ chuyện đánh ta

Rằng ai bàn đến đánh là chém ngay

Lý Thường Kiệt biết chuyện này

Cho người do thám tính ngày phản công

Hai vạn quân tập họp xong

Tất cả đồng lòng đánh chiếm bờ sông

Quân Lý lặng lẽ sang sông

Chiến thuyền chở lính tấn công lên bờ

Chiêu Văn, Hoàng Chân vào bờ

Tập kích quân Tống bất ngờ không hay

Quách Quỳ không kịp trở tay

Cho quân lùi lại để bày trận ra

Buổi đầu lợi thế cho ta

Tuy nhiên quân Tống tài ba hơn mình

Trại Thị Cầu toàn tinh binh

Rất nhiều tướng lĩnh tài tình xông ra

Đẩy lui lực lượng của ta

Chiêu Văn, Hoàng Chân chạy xa

Cố phá đường máu chạy ra bến thuyền

Quân Tống truy đuổi như điên

Dùng máy bắn đá bắn thuyền quân ta

Nhiều chiếc chạy được ra xa

Một số trúng đạn thế là chìm ngay

Thiệt hại rất nặng trận này

Hàng ngàn quân Lý phơi thây chiến trường

Chiêu Văn, Hoàng Chân tử thương

Hai tướng vì đất quê hương bỏ mình

Lý Thường Kiệt dẫn đại binh

Triệu Tiết đang ở một mình bơ vơ

Quân Lý đánh úp bất ngờ

Tướng Quách Quỳ hiện bây giờ ở xa

Chỉ mình Triệu Tiết ở nhà

Không chống đỡ nổi quân ta đánh vào

Căn cứ hỗn loạn lao nhao

Voi kêu, ngựa hý , tiếng gào , tiếng la

Triệu Tiết cứ ngớ người ra

Quang cảnh thật là thê thảm tan hoang

Quân Lý tung hoành dọc ngang

Xác của lính Tống ngổn ngang đầy đồng

Voi chiến hăng máu chạy lồng

Quân Tống giày xéo chết chồng lên nhau

Triệu tiết tháo chạy rất mau

Tìm Quách Quỳ để cùng nhau bảo toàn

Thế trận đã vỡ hoàn toàn

Quân Tống bàng hoàng nên tạm rút lui

Lý Thường Kiệt rất là vui

Quân ta tạm lùi sang phía bờ nam

Đêm đêm quân Lý lên đàn

Đọc thơ thần để gọi hàng Tống Quân

Thơ rằng: Địa giới đã phân

Sách trời quy định Nam phần, Bắc phương

Nước Nam là của Nam Vương

Cớ sao xâm phạm biên cương đất này

Mau mau hãy rút về ngay

Nếu không ta đánh chúng bay tơi bời

Quách Quỳ nghe thấy rã rời

Ba quân tướng sỹ tả tơi nỗi lòng

Đánh nhau thì cũng không xong

Hàng là sẽ nhục nên lòng phân vân

Quân Tống mất hết tinh thần

Quân sỹ đau ốm, dần dần cạn lương

Lý Thường Kiệt đã khẩn trương

Cho sứ sang trại mở đường hiếu sinh

Quân ta nhân nhượng cúi mình

Sứ Kiều Văn Ứng biện minh rõ ràng

Vì hiểu lầm chuyện trái ngang

Nên Lý Thường Kiệt đánh sang Ung thành

Người Nam đâu thích chiến tranh

Chỉ muốn dân chúng thanh bình ấm no

Thiên triều hiểu, độ lượng cho

Nước Nam triều cống lại cho Tống triều

Quách Quỳ nghe thấy bấy nhiêu

Mở cờ trong bụng ra điều bề trên

Quân Tống rút chạy trong đêm

Giẫm đạp, giày xéo chết thêm mớ người

Sau khi kiểm điểm lại người

Quân đi đủ mười về chỉ còn ba

Quân Lý tái chiếm đất ta

Nhân dân háo hức, Triều ca ăn mừng

Quân công lễ nhạc tưng bừng

Tôn Lý Thường Kiệt anh hùng lập công

Vẹn toàn bờ cõi núi sông

Thanh bình trong tiếng trống đồng ngân vang

Thăng Long lưu mãi tên vàng

Lý triều hưng thịnh một trang sử vàng.

Duy Sac 2002

KHÚC HÙNG CA NHƯ NGUYỆT

 KHÚC HÙNG CA NHƯ NGUYỆT

Duy Sắc

Quân Tống bị trận thua đau

Nhiều thành bị phá, Ung Châu tan tành

Thiên triều huy động chiến tranh

Quân đội tập trận tiến hành quy mô

Chuẩn bị tác chiến địa đồ

Dân binh, lương thực, ngựa thồ, chiến xa

Kéo về biên giới nước ta

Quân hơn mười vạn toàn là chính quy

Chủ Soái tên gọi Quách Quỳ

Phó Soái Triệu Tiết danh uy vang rền

Hành quân gấp rút ngày đêm

Thuỷ quân đóng mới nhiều thêm chiến thuyền

Kèm thêm bố cáo tuyên truyền

Thảo phạt nghịch tặc lan truyền khắp nơi

Quân Lý chưa kịp nghỉ ngơi

Thái Uý phải đến các nơi thăm dò

Triều đình nhà Lý cũng lo

Thế giặc quá mạnh ngại cho mọi người

Lý Thường Kiệt vẫn vui tươi

Bình thản nở những nụ cười tự tin

Sau khi nắm bắt quân tình

Ông cắt cử tướng dẫn binh ngăn thù

Quân Tống di chuyển từ từ

Vừa qua cửa ải, quân ta đón đầu

Thân Cảnh Phúc đợi từ lâu

Cửa ải Quyết Lý trận đầu đánh nhau

Tướng Tống Tư Kỷ tiến vào

Cố gắng qua ải để vào Thăng Long

Đánh liền mấy trận không xong

Quân ta trên núi tấn công bốn bề

Tư Kỷ đành tạm lui về

Thế Cư thay thế dẫn binh đánh vào

Thân Cảnh Phúc gặp lao đao

Quân ta tạm lánh, lùi vào Chi Lăng

Tướng Tống vây đánh Chi Lăng

Yên Đạt, Thế Cự đánh vòng sau lưng

Tiền quân chính diện tập trung

Chi Lăng cô lập muôn trùng nguy nan

Thân Cảnh Phúc đánh dọc ngang

Voi trận anh dũng hiên ngang vẫy vùng

Sườn núi đội nỏ, đội cung

Máy bắn đá cũng bắn ra liên hồi

Quân Tống tiến đánh nhiều hồi

Thân Cảnh Phúc bị đơn côi giữa rừng

Ông cho quân đánh cầm chừng

Tiêu hao quân địch xong từng bước lui

Động Giáp căn cứ gần xuôi

Quân Lý về đó thế rồi ém binh

Quân Tống chiếm cứ địa hình

Từ Chi Lăng, họ cho binh tiến vào

Quân Lý phòng thủ tuyến sau

Tránh thế giặc mạnh, cùng nhau chờ thời

Từ Vĩnh An, tướng Nhâm Khởi

Đánh xuống Tô Mậu, tơi bời quân ta

Tướng giữ thành của quân ta

Trong cơn nguy khốn bèn ra đầu hàng

Tướng Khúc Chân tiến đánh sang

Hoàng Kim Mãn vội ra hàng Tống quân

Môn Châu thất thủ toàn phần

Quân Tống di chuyển có phần thảnh thơi

Chỉ sau có mấy ngày trời

Quân ta buộc rút khỏi nơi biên thuỳ

Giặc Tống cứ thế mà đi

Hành quân nhàn hạ chẳng gì thể ngăn

Tinh thần tỏ vẻ kiêu căng

Lý Thường Kiệt gặp khó khăn buổi đầu

Lý quân về phía sông Cầu

Xây dựng chiến luỹ bắt đầu áng binh

Quyết tâm bảo vệ thành kinh

Luỹ dài theo những địa hình khúc sông

Bờ thành cắm rất nhiều chông

Bẫy đặt khắp những cánh đồng ven sông

Vạn Xuân cứ điểm xây xong

Do Lý Thường Kiệt dốc lòng đốc binh

Đây chính là tổng hành dinh

Trận địa Như Nguyệt quân mình rất đông

Sáu vạn quân đóng ven sông

Trải dài dọc tuyến tây đông sông Cầu

Phấn Động, Như Nguyệt, Thị Cầu

Những cứ điểm lớn hàng đầu quân ta

Quách Quỳ nôn nóng diệt ta

Nhưng đạo thuyền chiến còn xa chưa vào

Thế nên đắp luỹ đào hào

Quân Tống hạ trại xong vào nghỉ chân

Cố gắng chờ phía thuỷ quân

Hội sư một thể đánh quân Lý triều

Hoà Mậu và Dương Tùng Tiên

Đang dẫn một đội binh thuyền kéo sang

Thuyền xuôi con nước dễ dàng

Vào sông Bạch Đằng chầm chậm mà đi

Dương Tùng Tiên chẳng hề nghi

Nghĩ rằng quân Lý khó mà tấn công

Thuyền Tống thong thả buồm giong

Đông Kênh, quân lý rất đông đang chờ

Im lìm thanh vắng đôi bờ

Sương mù che kín mịt mờ con sông

Thuyền lương ỳ ạch giữa dòng

Thuyền chiến to lớn rộng lòng đầy quân

Thuyền Tống di chuyển dần dần

Từ từ tiến thẳng đến gần Đông Kênh

Pháo hiệu bỗng nổ ình ình

Quân Tống nghe thấy thất kinh hoảng hồn

Đoàn thuyền phút chốc ứ dồn

Lý Kế Nguyên từ nhánh sông đánh vào

Quân Lý thuỷ trận tài cao

Thuyền Tống không thể cách nào trở tay

Quân ta chém giết hăng say

Quân Tống hỗn loạn rối ngay đội hình

Sau một vài phút thất kinh

Thuyền Tống tái lập đội hình trên sông

Lực lượng thuyền chiến rất đông

Hai bên hỗn chiến khúc sông một vùng

Tiếng chiêng, tiếng trống tùng tùng

Quân lý đánh rát, hãi hùng Tống binh

Giặc quyết vào trong nước mình

Cho nên cố hết sức mình đánh nhau

Qua mười trận đối đầu nhau

Quân Tống thất thế rút mau ra ngoài

Quân ta đánh trống ra oai

Thuỷ quân nhà Tống chạy dài một hơi

Đến cửa sông , giặc nghỉ ngơi

Chúng lập thuỷ trại gần nơi ven bờ

Quách Quỳ vẫn nóng lòng chờ

Trông đợi từng giờ không phút thảnh thơi

Thuỷ quân chẳng thấy tăm hơi

Quách Quỳ quyết định đánh thôi khỏi chờ

Thị Cầu quân Lý phòng hờ

Lực lượng rất mạnh đang chờ ngày đêm

Quách Quỳ nghĩ đánh không nên

Miêu Lý cấp báo lên trên tình hình

Rằng Như Nguyệt vắng quân binh

Miêu Lý sẽ dẫn tinh binh đánh vào

Quách Quỳ cho bắc cầu phao

Miêu Lý đột kích tiến vào tuyến trong

Định rằng thẳng đến Thăng Long

Ai ngờ lại lọt vào tròng quân ta

Hai ngàn quân vừa tung ra

Đã bị đại bại đúng là rất đau

Miêu Lý buộc phải rút mau

Cắm cổ cắm đầu chạy gấp qua sông

Quân Lý chặn ở bờ sông

Phá cầu phao để giặc không đường về

Quách Quỳ phải thả nhiều bè

Giúp cho Miêu Lý chạy về đến nơi

Đội tiên phong bị tả tơi

Gần như chết sạch tại nơi trận tiền

Quân Tống lồng lộn như điên

Củng cố nhanh liền quyết chí vượt sông

Dân binh tập hợp rất đông

Chặt gỗ cả đống kết làm bè to

Máy bắn đá rất là to

Tên tẩm dầu cũng lắp vô nỏ dài

Pháo hiệu nổ điếc cả tai

Bè xếp hàng dài chở lính qua sông

Quách Quỳ ỷ thế quân đông

Cho máy bắn đá tấn công mở màn

Nhiều đoạn chiến luỹ vỡ tan

Cung thủ bắn đến hàng ngàn mũi lên

Bộ binh xuống bè xông lên

Quân Lý chống trả từ trên tường thành

Hai bên hỗn loạn giao tranh

Đoạn sông Như Nguyệt máu tanh chảy hồng

Mặc dù quân Tống rất đông

Nhưng luỹ vững chắc nên không thể vào

Quân Lý bắn trả ào ào

Tên đồng với lại phóng lao vù vù

Quân Tống quyết phải phục thù

Cho nên tới tấp đánh như điên cuồng

Sau nhiều giờ vẫn không buông

Tên đạn dồn dập bắn luôn không ngừng

Lý Thường Kiệt vẫn ung dung

Điều quân khiển tướng đến từng khúc sông

Ven bờ ta cắm nhiều chông

Làm cho quân Tống tiêu hao rất nhiều

Mặc dù đã cố gắng liều

Quách Quỳ đành phải đìu hiu buồn lòng

Đánh mãi mà chẳng có xong

Xác chết đầy cả khúc sông kinh hoàng

Quân Tống bèn rút vội vàng

Trở về bở bắc hoang mang cả người

Quách Quỳ suy nghĩ ngược xuôi

Tình hình chiến sự khiến người mệt ra

Không dám nghĩ chuyện đánh ta

Rằng ai bàn đến đánh là chém ngay

Lý Thường Kiệt biết chuyện này

Cho người do thám tính ngày phản công

Hai vạn quân tập họp xong

Tất cả đồng lòng đánh chiếm bờ sông

Quân Lý lặng lẽ sang sông

Chiến thuyền chở lính tấn công lên bờ

Chiêu Văn, Hoàng Chân vào bờ

Tập kích quân Tống bất ngờ không hay

Quách Quỳ không kịp trở tay

Cho quân lùi lại để bày trận ra

Buổi đầu lợi thế cho ta

Tuy nhiên quân Tống tài ba hơn mình

Trại Thị Cầu toàn tinh binh

Rất nhiều tướng lĩnh tài tình xông ra

Đẩy lui lực lượng của ta

Chiêu Văn, Hoàng Chân chạy xa

Cố phá đường máu chạy ra bến thuyền

Quân Tống truy đuổi như điên

Dùng máy bắn đá bắn thuyền quân ta

Nhiều chiếc chạy được ra xa

Một số trúng đạn thế là chìm ngay

Thiệt hại rất nặng trận này

Hàng ngàn quân Lý phơi thây chiến trường

Chiêu Văn, Hoàng Chân tử thương

Hai tướng vì đất quê hương bỏ mình

Lý Thường Kiệt dẫn đại binh

Triệu Tiết đang ở một mình bơ vơ

Quân Lý đánh úp bất ngờ

Tướng Quách Quỳ hiện bây giờ ở xa

Chỉ mình Triệu Tiết ở nhà

Không chống đỡ nổi quân ta đánh vào

Căn cứ hỗn loạn lao nhao

Voi kêu, ngựa hý , tiếng gào , tiếng la

Triệu Tiết cứ ngớ người ra

Quang cảnh thật là thê thảm tan hoang

Quân Lý tung hoành dọc ngang

Xác của lính Tống ngổn ngang đầy đồng

Voi chiến hăng máu chạy lồng

Quân Tống giày xéo chết chồng lên nhau

Triệu tiết tháo chạy rất mau

Tìm Quách Quỳ để cùng nhau bảo toàn

Thế trận đã vỡ hoàn toàn

Quân Tống bàng hoàng nên tạm rút lui

Lý Thường Kiệt rất là vui

Quân ta tạm lùi sang phía bờ nam

Đêm đêm quân Lý lên đàn

Đọc thơ thần để gọi hàng Tống Quân

Thơ rằng: Địa giới đã phân

Sách trời quy định Nam phần, Bắc phương

Nước Nam là của Nam Vương

Cớ sao xâm phạm biên cương đất này

Mau mau hãy rút về ngay

Nếu không ta đánh chúng bay tơi bời

Quách Quỳ nghe thấy rã rời

Ba quân tướng sỹ tả tơi nỗi lòng

Đánh nhau thì cũng không xong

Hàng là sẽ nhục nên lòng phân vân

Quân Tống mất hết tinh thần

Quân sỹ đau ốm, dần dần cạn lương

Lý Thường Kiệt đã khẩn trương

Cho sứ sang trại mở đường hiếu sinh

Quân ta nhân nhượng cúi mình

Sứ Kiều Văn Ứng biện minh rõ ràng

Vì hiểu lầm chuyện trái ngang

Nên Lý Thường Kiệt đánh sang Ung thành

Người Nam đâu thích chiến tranh

Chỉ muốn dân chúng thanh bình ấm no

Thiên triều hiểu, độ lượng cho

Nước Nam triều cống lại cho Tống triều

Quách Quỳ nghe thấy bấy nhiêu

Mở cờ trong bụng ra điều bề trên

Quân Tống rút chạy trong đêm

Giẫm đạp, giày xéo chết thêm mớ người

Sau khi kiểm điểm lại người

Quân đi đủ mười về chỉ còn ba

Quân Lý tái chiếm đất ta

Nhân dân háo hức, Triều ca ăn mừng

Quân công lễ nhạc tưng bừng

Tôn Lý Thường Kiệt anh hùng lập công

Vẹn toàn bờ cõi núi sông

Thanh bình trong tiếng trống đồng ngân vang

Thăng Long lưu mãi tên vàng

Lý triều hưng thịnh một trang sử vàng.

Duy Sac 2002

TÌNH SỬ CỔ LOA THÀNH

 TÌNH SỬ CỔ LOA THÀNH

(Duy Sắc)

Phía bắc có nước Nam Cương

Một thời hùng cường làm chủ Quảng Tây

Người Tày, Dao, Mán,…ở đây

Thục Phán lừng lẫy là người tài ba

Sau khi thâu tóm Sơn Hà

Đất Thành Bàn Chủ chính là kinh đô

Thục Phán gầy dựng cơ đồ

Cộng đồng Bách Việt nhập vô rất nhiều

Trung Nguyên đang lúc Tần triều

Quân đội đánh chiếm ra nhiều các nơi

Thục Phán khéo léo mở lời

Nhẫn nhịn Tần chúa để đời bình yên

Đồ Thư cũng chưa muốn phiền

Tạm chấp nhận liền để tránh đao thương

Thục Phán mở rộng Nam Cương

Ông đã tìm đường đến gặp Hùng Vương

Thục Vương hỏi cưới Mỵ Nương

Ý đồ dòm ngó quê hương của nàng

Vua Hùng làm chủ Văn Lang

Ông không chịu gả con sang nước người

Thục Vương căm giận trong người

Dã tâm cướp đất của người Văn Lang

Bao lần họ kéo quân sang

Vua Hùng dễ dàng đánh bại nhiều phen

Vua Hùng được tiếng ngợi khen

Thế nên mới bèn tự mãn kiêu căng

Thục Phán là bậc tài năng

Quyết tâm san bằng đế chế Văn Lang

Vũ khí luôn được sửa sang

Nỏ dài thuộc hàng tuyệt kỹ tấn công

Một phát bắn chục tên đồng

Uy lực mạnh mẽ thật không gì bằng

Trải qua được mấy mùa trăng

Thục Phán đánh thẳng quân vào Văn Lang

Vua Hùng ỷ thế ngang tàng

Xem thường kẻ địch vội vàng nên thua

Thục Phán dành lấy ngôi vua

Thống nhất hai nước làm vua một vùng

Âu Lạc bắt đầu xưng hùng

Lưỡng Quảng một vùng lãnh thổ bao la

Lĩnh Nam là đất nước ta

Âu Lạc từ đó thật là vang danh

Nhà Thục xây đắp kinh thành

Kinh tế phát triển rất nhanh mọi đường

Âu Lạc và Tần thông thương

Hai bên hữu hảo nhiều đường ngoại giao

Buổi đầu còn vẫn ngọt ngào

Nhưng mà tham vọng ai nào bỏ đi

Nhà Tần chinh phạt Man di

Tây bắc, đông bắc xong thì xuống nam

Nước lớn luôn có lòng tham

Đồ Thư tiến xuống phương nam tức thì

Sáu mươi vạn quân đã đi

Bách Việt tức thì tan nát đau thương

Chỉ còn Âu Lạc Thục Vương

Một nước hùng mạnh ngáng đường mà thôi

Đồ Thư bình định hết rồi

Bắt đầu tìm cách thu hồi ước giao

Quên đi hoà hoãn hôm nào

Ông ta tiến vào lãnh thổ nước ta

Thục Phán vốn đã lo xa

Quân đội nước nhà cũng bố trí xong

Đồ Thư tự mãn trong lòng

Ý định một trận dẹp xong mọi bề

Quân Tần khí thế mạnh ghê

Hùng hổ tiến về biên giới nước ta

Nhân dân sơ tán khỏi nhà

Vườn không nhà trống để mà trường chinh

Đồ Thư không thuộc địa hình

Quân sỹ mỏi mệt chiến chinh dài ngày

Lương thực không đủ trong tay

Tình hình có vẻ rất gay go nhiều

Đồ Thư cũng lắm đăm chiêu

Chưa thể sớm chiều tiêu diệt Thục Vương

Quân Thục anh dũng kiên cường

Ngày đêm tập kích tuyến đường vận lương

Quân Tần bị chết thảm thương

Nỏ dài uy lực sát thương vô cùng

Quân Tần lo sợ hãi hùng

Đồ Thư muốn rút thế nhưng khó lòng

Tướng sỹ liên tiếp tử vong

Quân Thục phục kích đánh trong đánh ngoài

Đồ Thư cảm thấy mệt nhoài

Bao năm vất vả đánh hoài không xong

Bắt đầu ông ấy nản lòng

Tính toán thu xếp về trong sớm chiều

Thục Phán bắt đầu ra chiêu

Bố trí rất nhiều quân chặn lối đi

Quân Tần im lặng rút đi

Quân Thục mai phục tức thì xông ra

Hai bên đánh giáp lá cà

Đồ Thư trúng tiễn thế là chết ngay

Toàn quân không thể trở tay

Quân Tần chết thảm trong ngày đau thương

Sau khi ổn định chiến trường

Thục Phán tái thiết quê hương của mình

An Dương Vương được tôn vinh

Nhân dân thuận tình hết mực thương yêu

Các tộc hưởng ứng càng nhiều

Cho nên nhà Thục rất nhiều quân binh

Ông chọn đất xây đế kinh

Bản đồ quy hoạch công trình Cổ Loa

Giữa vùng châu thổ hiền hoà

Sông Hồng tươi tốt cỏ hoa đôi bờ

Thành cao được đắp từng giờ

Nguy nga tráng lệ , nên thơ mỹ miều

Hào thành ngang dọc nhiều chiều

Chiến luỹ bố trí rất nhiều tháp canh

Trong ngoài nhiều lớp tường thành

Xoắn hình trôn ốc tạo thành mê cung

Trung tâm là chỗ hoàng cung

Hoàng tộc dinh thự với cùng phủ quan

Cổ Loa vững chắc an toàn

Quân đội có lắm cơ quan vòng ngoài

Thục Phán cảm thấy rất oai

Kinh đô rất đẹp nằm ngoài ước mơ

Quốc gia phát triển từng giờ

Dân chúng chung hưởng giấc mơ thái bình

Kinh tế phát triển dân sinh

Luật pháp thành hình một nước văn minh

Sau nhiều năm không chiến chinh

Âu Lạc vươn mình phát triển rất nhanh

Nhà Tần sau cuộc tranh giành

Đất nước tan nát chia thành nhiều phe

Triệu Đà củng cố tàu xe

Quân đội mạnh mẽ chiếm vùng Phiên Ngung

Nhà Tần đấu đá lung tung

Trung Nguyên nhiều bậc anh hùng nổi lên

Triệu Đà nhân dịp cũng lên

Nam Việt đế chế thành tên một vùng

Kinh Đô đóng tại Phiên Ngung

Quân Việt xưng hùng trên cõi Lĩnh Nam

Triệu Đà muốn chiếm phương nam

Chinh phục Âu Lạc để làm quận, châu

Sau khi lập nước không lâu

Triệu Đà bắt đầu tiến đánh nước ta

Quân Việt mệt nhọc đường xa

Họ đánh vất vả tấn công Loa thành

Thục Phán cố thủ trong thành

Nỏ dài tên cứng trong thành bắn ra

Triệu Đà có lắm chiến xa

Kỵ binh tài gỏi nhưng mà bó tay

Quân Thục thuỷ chiến lại hay

Quân Việt ngày ngày càng bị tiêu hao

Bộ binh cố vượt chiến hào

Leo thang lên luỹ đánh vào bên trong

Nhưng mà thành ốc nhiều vòng

Quân Việt đi cứ lòng vòng mãi thôi

Họ đánh tới tấp liên hồi

Vẫn không thấy lối để mà tiến lên

Quân Thục đánh trả bằng tên

Cuộc chiến mỗi lúc trở nên kinh hoàng

Nhà dân bị phá tan hoang

Một vùng chiến địa máu loang đỏ ngầu

Quân Việt không thể đánh lâu

Lương thực bắt đầu thiếu thốn khó khăn

Toàn quân không đủ thức ăn

Triệu Đà đành phải cắn răng rút về

Thật là thất bại ê chề

Ông ta nghĩ kế giao hoà kết thân

Trọng Thuỷ chấp nhận hiến thân

Làm kẻ gián điệp để gần Thục Vương

Triệu Đà cho sứ lên đường

Sính lễ mang đến Thục Vương cầu hoà

Rằng là hai nước chúng ta

Chung dòng Bách Việt nên là anh em

Đánh nhau dân chúng khổ thêm

Cuộc sống êm đềm sẽ bị phá tan

Chia ly dòng lệ chứa chan

Tan nhà, nát cửa muôn ngàn đắng cay

Nay , tôi gửi con sang đây

Tôi muốn để nó ở đây với ngài

Tôi xin hỏi cưới con ngài

Chúng ta qua lại hai nhà thông gia

Trọng Thuỷ liền bước đi ra

Chàng trai cao lớn thật là khôi ngô

Mọi người khen ngợi trầm trồ

Chỉ có Cao Lỗ trong lòng thấy lo

An Dương Vương không đắn đo

Ông nói chấp thuận để cho giao hoà

Mỵ Châu đẹp tựa như hoa

Nàng chấp nhận lên xe hoa theo chồng

Hai bên nâng chén rượu nồng

Hôn lễ tổ chức rất đông khách mừng

Tiệc vui , hát xướng tưng bừng

Âu Lạc, Nam Việt ăn mừng bang giao

Trọng Thuỷ ăn nói ngọt ngào

Lời đường, ý mật rót vào Mỵ Châu

Đêm đêm hay giả u sầu

Than thân trách phận lắm câu u buồn

Mỵ Châu nước mắt cũng tuôn

Thương chồng phải chịu nỗi buồn tha hương

Nàng đã hết dạ yêu thương

Chỉ dẫn tỏ tường phong tục lễ nghi

Công chúa đang tuổi xuân thì

Men yêu đã khiến cho si mê chàng

Trọng Thuỷ cũng rất yêu nàng

Nhưng vì chữ hiếu nên chàng cũng lo

Ngày ngày, chàng cứ đắn đo

Ngao du khắp xứ thăm dò các nơi

Bề ngoài làm vẻ vui chơi

Bên trong thì lại rối bời mưu toan

Ai ai cũng nghĩ chàng ngoan

Vâng lệnh hoàn toàn ý của Thục Vương

An Dương Vương  rất là thương

Của ngon vật lạ cũng thường mang cho

Cao Lỗ thì luôn âu lo

Ông cho thân tín thăm dò thông tin

Cố gắng tìm hiểu tình hình

Để xem Trọng Thuỷ đã rình những đâu

Vào một đêm trời mưa ngâu

Tâm trạng u sầu, Trọng Thuỷ nói ra

Rằng ta rất nhớ quê nhà

Nên đang định muốn thăm cha em à

Vài hôm mình sẽ cách xa

Liệu em có trách là ta bạc tình

Mỵ Châu nghe vậy giật mình

Rằng chàng có nghĩa có tình với cha

Em chỉ phận dâu thôi mà

Thế nhưng hai nước chúng ta xa vời

Chàng đi cách biệt phương trời

Biết trong cuộc đời còn có gặp nhau

Nàng chớ nói làm ta đau

Chúng ta nào có xa nhau đâu nào

Tình nàng thắm thiết biết bao

Ân nghĩa ngọt ngào ta chẳng phụ đâu

Nhưng ta xa cha đã lâu

Nay muốn về gặp nói câu nghĩa tình

Vậy chàng chờ đến bình minh

Em vào cung điện rồi trình vua cha

Để cha giúp đỡ đường xa

Người đi hộ tống về nhà cho nhanh

Trọng Thuỷ nói anh không đành

Việc cha phải dành quốc sự em ơi

Anh đi một chuyến vui chơi

Không muốn nhiều lời kinh động đến cha

Bây giờ chỉ mới canh ba

Anh lên đường gấp về nhà thăm cha

Mỵ Châu nức nở kêu ca

Chàng đi như thế thật là không hay

Ai mà đi như thế này

Khác gì bỏ trốn , cha hay sẽ buồn

Thuỷ rằng anh phải đi luôn

Việc gấp, nên buồn cũng phải nén thôi

Sau khi ta đã đi rồi

Dặn em hãy nhớ những lời của ta

Nếu mai binh biến xảy ra

Nàng làm ám hiệu để ta tìm nàng

Áo lông ngỗng nàng nên mang

Dấu vết lông ngỗng dễ dàng tìm ra

Giờ ta về gấp gặp cha

Hẹn ngày tái ngộ hai ta sum vầy

Nói xong Trọng Thuỷ đi ngay

Mỵ Châu không hiểu chuyện này là sao

Nàng gọi một lính gác vào

Rằng ngươi đi báo cha ta việc này

Người của Cao Lỗ đến ngay

Rằng trình công chúa việc này không hay

Phò Mã bỏ đi thế này

Quân cơ bại lộ, sau này nguy to

Mỵ Châu im lặng buồn so

Nàng không biết xử lý cho thế nào

Nàng nói không được ồn ào

Chồng ta lòng dạ thế nào ta hay

Các ngươi mau hãy đi ngay

Còn cái việc này giữ kín nghe không

Người của Cao Lỗ nản lòng

Hắn ta báo động đến toàn lính canh

Rằng là phải đuổi theo nhanh

Bắt Trọng Thuỷ lại kinh thành trong đêm

Cao Lỗ đang ngủ êm đềm

Giật mình hốt hoảng , ướt mèm mồ hôi

Ông nghĩ có chuyện to rồi

Toàn quân báo động thế rồi đuổi theo

Vượt nhiều trạm gác ngặt nghèo

Trọng Thuỷ leo núi trèo đèo chạy đi

Cuối cùng cũng đến biên thuỳ

Quân Việt tiếp đón rước đi về nhà

Trọng Thuỷ trình báo Triệu Đà

Cơ quan, vũ khí quân ta bố phòng

Bản đồ chi tiết nhiều vòng

Chiền hào, căn cứ tuyến trong tuyến ngoài

Trọng Thuỷ chỉ dẫn rạch ròi

Tình hình nội bộ vua tôi thế nào

Vũ khí mạnh nhất ra sao

Đó là cung nỏ trên cao đặt nhiều

Nỏ Liên Châu bắn tên nhiều

Một phát uy lực giết nhiều đối phương

Những chỗ thành không cao tường

Một vài con đường hiểm yếu dễ công

Triệu Đà vui vẻ trong lòng

Ông ta triệu tập rất đông mọi người

Xong rồi ngước mặt lên cười

Thục Phán ngày tàn của ngươi đến rồi

Chúng ta phải tấn công thôi

Triệu Đà nghị sự xong rồi phát binh

Biên cương cấp báo tình hình

An Dương Vương vẫn còn khinh Triệu Đà

Rằng hắn lại dám đánh à

Ông gọi liền các tướng ra cùng bàn

Cao Lỗ bèn mới thở than

Lần này ta khó đánh tan kẻ thù

Chúng ta thiếu thốn quân nhu

Trọng Thuỷ do thám đã thu quân tình

Hắn chắc nắm rõ tình hình

Cho nên bệ hạ chớ khinh Triệu Đà

An Dương Vương chưa hiểu ra

Rằng thằng con rể của ta đâu rồi

Lỗ thưa hắn đã đi rồi

Chúng thần truy bắt để lôi hắn về

Nhưng mà hắn chạy nhanh gê

Trong đêm lặng lẽ, hắn về Phiên Ngung

Thục Phán nổi giận đùng đùng

Con ta nó đã thuỷ chung với chồng

Nó vì cái nghĩa vợ chồng

Bỏ đi tình cảm non sông thế này

Mau bắt nó đến đây ngay

Toàn quân quyết chiến trận này không lui

Thấy vua tỏ vẻ không vui

Cao Lỗ liền ngồi lý giải sâu xa

Rằng đây là cái tình nhà

Công chúa nhà của chúng ta nặng tình

Thân nhi nữ hiểu chưa tinh

Chữ tình, chữ hiếu một mình phải mang

Bệ hạ trách, chỉ khổ nàng

Triệu Đà giờ đã đánh sang nước mình

Thần xin nhận lệnh dẫn binh

Nguyện hiến sức mình đền đáp non sông

An Dương Vương buồn trong lòng

Nghe Cao Lỗ nói làm ông tỉnh người

Ông liền ngước mặt lên trời

Rằng ta ngang dọc một đời chiến chinh

Quân Tần còn phải khiếp kinh

Hôm nay lại tự diệt mình hay sao

Cổ Loa thành luỹ rất cao

Nỏ Liên Châu mạnh lẽ nào sợ ai

Hãy mang trống đồng ra đây

Ta làm lễ tế trong ngày hôm nay

Trống đồng được mang đến ngay

Ba quân tướng sỹ quỳ đầy xung quanh

Toàn quân thề quyết giữ thành

Dù chết cũng chẳng bỏ thành chạy đi

Cổ Loa khắp chốn kinh kỳ

Nhân dân chuẩn bị chiến tranh lâu dài

Tên đồng từng bó rất dài

Chúng được mang đến pháo đài, tháp canh

Cung, nỏ được lắp tên nhanh

Những đội cung thủ hộ thành đã lên

Máy bắn đá được đặt lên

Bộ binh dàn hết lên trên mặt thành

Cao Lỗ dẫn quân ra thành

Thuỷ bộ phối hợp dàn thành trận ngay

Triệu Đà di chuyển nhiều ngày

Quân Việt lực lượng lần này rất đông

Có nỏ dài lắp tên đồng

Chiến xa hùng hậu rắn rồng nối đuôi

Thuỷ quân theo gió buồm xuôi

Toàn quân đến dưới chân thành Cổ Loa

Hai bên thế trận giăng ra

Âu Lạc vội vã xua đàn voi lên

Cung thủ liên tục bắn tên

Bộ binh yểm trợ tiến lên từ từ

Quân Việt không phút chần chừ

Chiến xa, quân kỵ từ từ cũng lên

Nỏ dài bắn cả rừng tên

Chiến sỹ hai phía gục trên cánh đồng

Sau nhiều những loạt tên đồng

Chiêng cồng, tiếng trống ầm ầm hét la

Một trận đánh sáp lá cà

Người chết như rạ , máu hồng thành sông

Tan hoang khắp những cánh đồng

Voi chiến chạy lồng cày nát chiến xa

Kỵ binh vướng lầy ngã ra

Ngựa hý, voi rống thật là inh tai

Đánh nhau cả một ngày dài

Bất phân thắng bại, Triệu Đà thu quân

Cao Lỗ cũng củng cố quân

Hai bên chuẩn bị cho lần thứ hai

Trọng Thuỷ trình báo lên ngay

Rằng khi đêm xuống đánh ngay vào thành

Vì Thuỷ đã rất là rành

Những con đường nhỏ vào thành rất nhanh

Triệu Đà nghe con đánh thành

Quân Việt chia vội ra thành làm hai

Một toán đóng chặt giữ trại

Toán kia còn lại đánh vào Cổ Loa

Trọng Thuỷ tiến về Cổ Loa

Dễ dàng hắn đã vượt qua tường thành

Những nơi có ít tháp canh

Quân binh yếu ớt phải đành chịu thua

Quân Việt mở được nhiều cửa

Toàn quân đã ùa vào khắp Cổ Loa

Đi đến đâu chúng phóng hoả

Kinh đô gặp trận can qua điêu tàn

An Dương Vương đang hội bàn

Bỗng thấy quân Việt lan tràn khắp nơi

Lửa khói cháy cả góc trời

An Dương Vương mới rã rời chân tay

Ông gọi Mỵ Châu đến ngay

Cha con lập tức mặt mày lo âu

Cao Lỗ dẫn quân về hầu

Thưa rằng bệ hạ chạy mau ra thành

Tôi sẽ sống chết giữ thành

Quân Việt chắc sẽ đến nhanh nơi này

Hai người lập tức đi ngay

Kẻo mà mọi chuyện không hay bây giờ

An Dương Vương không bất ngờ

Ông nói tình thế bây giờ tại ta

Nếu mà ta bỏ đi xa

Một trang hảo hán thật là ô danh

Nhìn tướng sỹ chết sao đành

Ta sẽ không thể bỏ thành mà đi

Lỗ rằng bệ hạ đi đi

Còn vua, dân chúng sẽ đi theo ngài

Rồi đây ta sẽ làm lại

Âu Lạc sẽ mạnh nay mai thôi mà

Bây giờ bàn vào bàn ra

Quân Việt kéo đến là ta không còn

An Dương Vương nắm tay con

Hai người chạy đến một con ngựa hồng

Cha, con chạy hết mấy vòng

Cuối cùng đã vòng ra khỏi Cổ Loa

Mỵ Châu nức nở khóc oà

Nàng rải lông ngỗng đầy ra khắp đường

Hy vọng Trọng Thuỷ vẫn thương

Lông ngỗng dẫn đường cho bọn truy binh

Cao Lỗ lăn xả hết mình

Ngang dọc một mình chống chọi Việt binh

Trọng Thuỷ đến bất thình lình

Cao Lỗ tức mình nhào đến đánh nhau

Cao Lỗ nói ta thua đau

Cũng vì ngày trước vua tao tin mày

Hôm nay đối trận ở đây

Ta quyết giết mày rửa nhục non sông

Hai quân đồng loạt giáp công

Quân Việt bốn phía rất đông đánh vào

Mặc dù Cao Lỗ tài cao

Mãnh hổ tài nào chống lại bầy lang

Sau nhiều giờ đánh dọc ngang

Toàn quân Âu Lạc ra hàng Việt quân

Cao Lỗ uất ức huỷ thân

Danh tướng tự sát dưới chân Loa thành

Truy binh theo đuổi rất nhanh

An Dương Vương đành chạy xuống phía nam

Chạy mãi vẫn thấy quân bám

Ông mới thấy làm sao lạ thế kia

Sau khi quay lại lối đi

Ông mới tức thì phát hiện ngay ra

Rằng lại là chính con ta

Lông ngỗng nó thả để mà hại ta

Ông liền rút vội gươm ra

Một nhát gươm đã chém vào Mỵ Châu

Nàng đã bị chém rơi đầu

Ông cũng tự sát không câu giãi bày

Truy binh cũng vừa đến ngay

Họ thấy vua chết, về ngay báo trình

Trọng Thuỷ ổn định quân binh

Triệu Đà ổn định tình hình toàn dân

Thuỷ tìm khắp chốn xa gần

Chỉ mong tìm thấy phu nhân của mình

Hắn ta lục soát linh tinh

Tìm mãi không thấy vợ mình ở đâu

Truy binh về báo một câu

Rằng vua Âu Lạc chém đầu Mỵ Châu

Hai người đã chết cũng lâu

Thuỷ nghe thấy vậy u sầu đêm đêm

Càng ngày mỗi lúc buồn thêm

Hắn cầm lông ngỗng từng đêm ngắm nhìn

Triệu Đà thấy khổ con mình

Ông ta tìm đến tận tình khuyên can

Rằng tình trong cõi nhân gian

Những chuyện như thế hợp tan là thường

Con nên chớ có đau thương

Nam nhi chí lớn là đường phải đi

Đừng có bi đát lâm ly

Chỉ là cô gái có gì bận tâm

Trọng Thuỷ vẫn cứ thâm trầm

Suốt ngày vẫn cứ lầm bầm khóc than

Cổ Loa bị phá nát tan

Dân chúng ly tán không ai dám về

Trọng Thuỷ buồn bã lê thê

Hắn ta không về trở lại Phiên Ngung

Một ngày mưa gió bão bùng

Trọng Thuỷ tìm đến hoàng cung thuở nào

Nhớ duyên đôi lứa đã trao

Hắn đã lao vào giếng ngọc quyên sinh

Một trang nam từ chung tình

Một nàng công chúa vì tình phản cha

Bi thương trang sử nước ta

Mỵ Châu, Trọng Thuỷ thật là oái ăm

Mỵ Châu mang tiếng ngàn năm

Nàng vì cái nghĩa trăm năm yếu lòng

Quên đi cái nghĩa non sông

Phản cha nên khiến suy vong nước nhà

Thật là quá đỗi xót xa

Thân phận đàn bà chịu lắm đắng cay.

Nguyễn Duy Sắc 2002

TÌNH SỬ CỔ LOA THÀNH

 TÌNH SỬ CỔ LOA THÀNH

(Duy Sắc)

Phía bắc có nước Nam Cương

Một thời hùng cường làm chủ Quảng Tây

Người Tày, Dao, Mán,…ở đây

Thục Phán lừng lẫy là người tài ba

Sau khi thâu tóm Sơn Hà

Đất Thành Bàn Chủ chính là kinh đô

Thục Phán gầy dựng cơ đồ

Cộng đồng Bách Việt nhập vô rất nhiều

Trung Nguyên đang lúc Tần triều

Quân đội đánh chiếm ra nhiều các nơi

Thục Phán khéo léo mở lời

Nhẫn nhịn Tần chúa để đời bình yên

Đồ Thư cũng chưa muốn phiền

Tạm chấp nhận liền để tránh đao thương

Thục Phán mở rộng Nam Cương

Ông đã tìm đường đến gặp Hùng Vương

Thục Vương hỏi cưới Mỵ Nương

Ý đồ dòm ngó quê hương của nàng

Vua Hùng làm chủ Văn Lang

Ông không chịu gả con sang nước người

Thục Vương căm giận trong người

Dã tâm cướp đất của người Văn Lang

Bao lần họ kéo quân sang

Vua Hùng dễ dàng đánh bại nhiều phen

Vua Hùng được tiếng ngợi khen

Thế nên mới bèn tự mãn kiêu căng

Thục Phán là bậc tài năng

Quyết tâm san bằng đế chế Văn Lang

Vũ khí luôn được sửa sang

Nỏ dài thuộc hàng tuyệt kỹ tấn công

Một phát bắn chục tên đồng

Uy lực mạnh mẽ thật không gì bằng

Trải qua được mấy mùa trăng

Thục Phán đánh thẳng quân vào Văn Lang

Vua Hùng ỷ thế ngang tàng

Xem thường kẻ địch vội vàng nên thua

Thục Phán dành lấy ngôi vua

Thống nhất hai nước làm vua một vùng

Âu Lạc bắt đầu xưng hùng

Lưỡng Quảng một vùng lãnh thổ bao la

Lĩnh Nam là đất nước ta

Âu Lạc từ đó thật là vang danh

Nhà Thục xây đắp kinh thành

Kinh tế phát triển rất nhanh mọi đường

Âu Lạc và Tần thông thương

Hai bên hữu hảo nhiều đường ngoại giao

Buổi đầu còn vẫn ngọt ngào

Nhưng mà tham vọng ai nào bỏ đi

Nhà Tần chinh phạt Man di

Tây bắc, đông bắc xong thì xuống nam

Nước lớn luôn có lòng tham

Đồ Thư tiến xuống phương nam tức thì

Sáu mươi vạn quân đã đi

Bách Việt tức thì tan nát đau thương

Chỉ còn Âu Lạc Thục Vương

Một nước hùng mạnh ngáng đường mà thôi

Đồ Thư bình định hết rồi

Bắt đầu tìm cách thu hồi ước giao

Quên đi hoà hoãn hôm nào

Ông ta tiến vào lãnh thổ nước ta

Thục Phán vốn đã lo xa

Quân đội nước nhà cũng bố trí xong

Đồ Thư tự mãn trong lòng

Ý định một trận dẹp xong mọi bề

Quân Tần khí thế mạnh ghê

Hùng hổ tiến về biên giới nước ta

Nhân dân sơ tán khỏi nhà

Vườn không nhà trống để mà trường chinh

Đồ Thư không thuộc địa hình

Quân sỹ mỏi mệt chiến chinh dài ngày

Lương thực không đủ trong tay

Tình hình có vẻ rất gay go nhiều

Đồ Thư cũng lắm đăm chiêu

Chưa thể sớm chiều tiêu diệt Thục Vương

Quân Thục anh dũng kiên cường

Ngày đêm tập kích tuyến đường vận lương

Quân Tần bị chết thảm thương

Nỏ dài uy lực sát thương vô cùng

Quân Tần lo sợ hãi hùng

Đồ Thư muốn rút thế nhưng khó lòng

Tướng sỹ liên tiếp tử vong

Quân Thục phục kích đánh trong đánh ngoài

Đồ Thư cảm thấy mệt nhoài

Bao năm vất vả đánh hoài không xong

Bắt đầu ông ấy nản lòng

Tính toán thu xếp về trong sớm chiều

Thục Phán bắt đầu ra chiêu

Bố trí rất nhiều quân chặn lối đi

Quân Tần im lặng rút đi

Quân Thục mai phục tức thì xông ra

Hai bên đánh giáp lá cà

Đồ Thư trúng tiễn thế là chết ngay

Toàn quân không thể trở tay

Quân Tần chết thảm trong ngày đau thương

Sau khi ổn định chiến trường

Thục Phán tái thiết quê hương của mình

An Dương Vương được tôn vinh

Nhân dân thuận tình hết mực thương yêu

Các tộc hưởng ứng càng nhiều

Cho nên nhà Thục rất nhiều quân binh

Ông chọn đất xây đế kinh

Bản đồ quy hoạch công trình Cổ Loa

Giữa vùng châu thổ hiền hoà

Sông Hồng tươi tốt cỏ hoa đôi bờ

Thành cao được đắp từng giờ

Nguy nga tráng lệ , nên thơ mỹ miều

Hào thành ngang dọc nhiều chiều

Chiến luỹ bố trí rất nhiều tháp canh

Trong ngoài nhiều lớp tường thành

Xoắn hình trôn ốc tạo thành mê cung

Trung tâm là chỗ hoàng cung

Hoàng tộc dinh thự với cùng phủ quan

Cổ Loa vững chắc an toàn

Quân đội có lắm cơ quan vòng ngoài

Thục Phán cảm thấy rất oai

Kinh đô rất đẹp nằm ngoài ước mơ

Quốc gia phát triển từng giờ

Dân chúng chung hưởng giấc mơ thái bình

Kinh tế phát triển dân sinh

Luật pháp thành hình một nước văn minh

Sau nhiều năm không chiến chinh

Âu Lạc vươn mình phát triển rất nhanh

Nhà Tần sau cuộc tranh giành

Đất nước tan nát chia thành nhiều phe

Triệu Đà củng cố tàu xe

Quân đội mạnh mẽ chiếm vùng Phiên Ngung

Nhà Tần đấu đá lung tung

Trung Nguyên nhiều bậc anh hùng nổi lên

Triệu Đà nhân dịp cũng lên

Nam Việt đế chế thành tên một vùng

Kinh Đô đóng tại Phiên Ngung

Quân Việt xưng hùng trên cõi Lĩnh Nam

Triệu Đà muốn chiếm phương nam

Chinh phục Âu Lạc để làm quận, châu

Sau khi lập nước không lâu

Triệu Đà bắt đầu tiến đánh nước ta

Quân Việt mệt nhọc đường xa

Họ đánh vất vả tấn công Loa thành

Thục Phán cố thủ trong thành

Nỏ dài tên cứng trong thành bắn ra

Triệu Đà có lắm chiến xa

Kỵ binh tài gỏi nhưng mà bó tay

Quân Thục thuỷ chiến lại hay

Quân Việt ngày ngày càng bị tiêu hao

Bộ binh cố vượt chiến hào

Leo thang lên luỹ đánh vào bên trong

Nhưng mà thành ốc nhiều vòng

Quân Việt đi cứ lòng vòng mãi thôi

Họ đánh tới tấp liên hồi

Vẫn không thấy lối để mà tiến lên

Quân Thục đánh trả bằng tên

Cuộc chiến mỗi lúc trở nên kinh hoàng

Nhà dân bị phá tan hoang

Một vùng chiến địa máu loang đỏ ngầu

Quân Việt không thể đánh lâu

Lương thực bắt đầu thiếu thốn khó khăn

Toàn quân không đủ thức ăn

Triệu Đà đành phải cắn răng rút về

Thật là thất bại ê chề

Ông ta nghĩ kế giao hoà kết thân

Trọng Thuỷ chấp nhận hiến thân

Làm kẻ gián điệp để gần Thục Vương

Triệu Đà cho sứ lên đường

Sính lễ mang đến Thục Vương cầu hoà

Rằng là hai nước chúng ta

Chung dòng Bách Việt nên là anh em

Đánh nhau dân chúng khổ thêm

Cuộc sống êm đềm sẽ bị phá tan

Chia ly dòng lệ chứa chan

Tan nhà, nát cửa muôn ngàn đắng cay

Nay , tôi gửi con sang đây

Tôi muốn để nó ở đây với ngài

Tôi xin hỏi cưới con ngài

Chúng ta qua lại hai nhà thông gia

Trọng Thuỷ liền bước đi ra

Chàng trai cao lớn thật là khôi ngô

Mọi người khen ngợi trầm trồ

Chỉ có Cao Lỗ trong lòng thấy lo

An Dương Vương không đắn đo

Ông nói chấp thuận để cho giao hoà

Mỵ Châu đẹp tựa như hoa

Nàng chấp nhận lên xe hoa theo chồng

Hai bên nâng chén rượu nồng

Hôn lễ tổ chức rất đông khách mừng

Tiệc vui , hát xướng tưng bừng

Âu Lạc, Nam Việt ăn mừng bang giao

Trọng Thuỷ ăn nói ngọt ngào

Lời đường, ý mật rót vào Mỵ Châu

Đêm đêm hay giả u sầu

Than thân trách phận lắm câu u buồn

Mỵ Châu nước mắt cũng tuôn

Thương chồng phải chịu nỗi buồn tha hương

Nàng đã hết dạ yêu thương

Chỉ dẫn tỏ tường phong tục lễ nghi

Công chúa đang tuổi xuân thì

Men yêu đã khiến cho si mê chàng

Trọng Thuỷ cũng rất yêu nàng

Nhưng vì chữ hiếu nên chàng cũng lo

Ngày ngày, chàng cứ đắn đo

Ngao du khắp xứ thăm dò các nơi

Bề ngoài làm vẻ vui chơi

Bên trong thì lại rối bời mưu toan

Ai ai cũng nghĩ chàng ngoan

Vâng lệnh hoàn toàn ý của Thục Vương

An Dương Vương  rất là thương

Của ngon vật lạ cũng thường mang cho

Cao Lỗ thì luôn âu lo

Ông cho thân tín thăm dò thông tin

Cố gắng tìm hiểu tình hình

Để xem Trọng Thuỷ đã rình những đâu

Vào một đêm trời mưa ngâu

Tâm trạng u sầu, Trọng Thuỷ nói ra

Rằng ta rất nhớ quê nhà

Nên đang định muốn thăm cha em à

Vài hôm mình sẽ cách xa

Liệu em có trách là ta bạc tình

Mỵ Châu nghe vậy giật mình

Rằng chàng có nghĩa có tình với cha

Em chỉ phận dâu thôi mà

Thế nhưng hai nước chúng ta xa vời

Chàng đi cách biệt phương trời

Biết trong cuộc đời còn có gặp nhau

Nàng chớ nói làm ta đau

Chúng ta nào có xa nhau đâu nào

Tình nàng thắm thiết biết bao

Ân nghĩa ngọt ngào ta chẳng phụ đâu

Nhưng ta xa cha đã lâu

Nay muốn về gặp nói câu nghĩa tình

Vậy chàng chờ đến bình minh

Em vào cung điện rồi trình vua cha

Để cha giúp đỡ đường xa

Người đi hộ tống về nhà cho nhanh

Trọng Thuỷ nói anh không đành

Việc cha phải dành quốc sự em ơi

Anh đi một chuyến vui chơi

Không muốn nhiều lời kinh động đến cha

Bây giờ chỉ mới canh ba

Anh lên đường gấp về nhà thăm cha

Mỵ Châu nức nở kêu ca

Chàng đi như thế thật là không hay

Ai mà đi như thế này

Khác gì bỏ trốn , cha hay sẽ buồn

Thuỷ rằng anh phải đi luôn

Việc gấp, nên buồn cũng phải nén thôi

Sau khi ta đã đi rồi

Dặn em hãy nhớ những lời của ta

Nếu mai binh biến xảy ra

Nàng làm ám hiệu để ta tìm nàng

Áo lông ngỗng nàng nên mang

Dấu vết lông ngỗng dễ dàng tìm ra

Giờ ta về gấp gặp cha

Hẹn ngày tái ngộ hai ta sum vầy

Nói xong Trọng Thuỷ đi ngay

Mỵ Châu không hiểu chuyện này là sao

Nàng gọi một lính gác vào

Rằng ngươi đi báo cha ta việc này

Người của Cao Lỗ đến ngay

Rằng trình công chúa việc này không hay

Phò Mã bỏ đi thế này

Quân cơ bại lộ, sau này nguy to

Mỵ Châu im lặng buồn so

Nàng không biết xử lý cho thế nào

Nàng nói không được ồn ào

Chồng ta lòng dạ thế nào ta hay

Các ngươi mau hãy đi ngay

Còn cái việc này giữ kín nghe không

Người của Cao Lỗ nản lòng

Hắn ta báo động đến toàn lính canh

Rằng là phải đuổi theo nhanh

Bắt Trọng Thuỷ lại kinh thành trong đêm

Cao Lỗ đang ngủ êm đềm

Giật mình hốt hoảng , ướt mèm mồ hôi

Ông nghĩ có chuyện to rồi

Toàn quân báo động thế rồi đuổi theo

Vượt nhiều trạm gác ngặt nghèo

Trọng Thuỷ leo núi trèo đèo chạy đi

Cuối cùng cũng đến biên thuỳ

Quân Việt tiếp đón rước đi về nhà

Trọng Thuỷ trình báo Triệu Đà

Cơ quan, vũ khí quân ta bố phòng

Bản đồ chi tiết nhiều vòng

Chiền hào, căn cứ tuyến trong tuyến ngoài

Trọng Thuỷ chỉ dẫn rạch ròi

Tình hình nội bộ vua tôi thế nào

Vũ khí mạnh nhất ra sao

Đó là cung nỏ trên cao đặt nhiều

Nỏ Liên Châu bắn tên nhiều

Một phát uy lực giết nhiều đối phương

Những chỗ thành không cao tường

Một vài con đường hiểm yếu dễ công

Triệu Đà vui vẻ trong lòng

Ông ta triệu tập rất đông mọi người

Xong rồi ngước mặt lên cười

Thục Phán ngày tàn của ngươi đến rồi

Chúng ta phải tấn công thôi

Triệu Đà nghị sự xong rồi phát binh

Biên cương cấp báo tình hình

An Dương Vương vẫn còn khinh Triệu Đà

Rằng hắn lại dám đánh à

Ông gọi liền các tướng ra cùng bàn

Cao Lỗ bèn mới thở than

Lần này ta khó đánh tan kẻ thù

Chúng ta thiếu thốn quân nhu

Trọng Thuỷ do thám đã thu quân tình

Hắn chắc nắm rõ tình hình

Cho nên bệ hạ chớ khinh Triệu Đà

An Dương Vương chưa hiểu ra

Rằng thằng con rể của ta đâu rồi

Lỗ thưa hắn đã đi rồi

Chúng thần truy bắt để lôi hắn về

Nhưng mà hắn chạy nhanh gê

Trong đêm lặng lẽ, hắn về Phiên Ngung

Thục Phán nổi giận đùng đùng

Con ta nó đã thuỷ chung với chồng

Nó vì cái nghĩa vợ chồng

Bỏ đi tình cảm non sông thế này

Mau bắt nó đến đây ngay

Toàn quân quyết chiến trận này không lui

Thấy vua tỏ vẻ không vui

Cao Lỗ liền ngồi lý giải sâu xa

Rằng đây là cái tình nhà

Công chúa nhà của chúng ta nặng tình

Thân nhi nữ hiểu chưa tinh

Chữ tình, chữ hiếu một mình phải mang

Bệ hạ trách, chỉ khổ nàng

Triệu Đà giờ đã đánh sang nước mình

Thần xin nhận lệnh dẫn binh

Nguyện hiến sức mình đền đáp non sông

An Dương Vương buồn trong lòng

Nghe Cao Lỗ nói làm ông tỉnh người

Ông liền ngước mặt lên trời

Rằng ta ngang dọc một đời chiến chinh

Quân Tần còn phải khiếp kinh

Hôm nay lại tự diệt mình hay sao

Cổ Loa thành luỹ rất cao

Nỏ Liên Châu mạnh lẽ nào sợ ai

Hãy mang trống đồng ra đây

Ta làm lễ tế trong ngày hôm nay

Trống đồng được mang đến ngay

Ba quân tướng sỹ quỳ đầy xung quanh

Toàn quân thề quyết giữ thành

Dù chết cũng chẳng bỏ thành chạy đi

Cổ Loa khắp chốn kinh kỳ

Nhân dân chuẩn bị chiến tranh lâu dài

Tên đồng từng bó rất dài

Chúng được mang đến pháo đài, tháp canh

Cung, nỏ được lắp tên nhanh

Những đội cung thủ hộ thành đã lên

Máy bắn đá được đặt lên

Bộ binh dàn hết lên trên mặt thành

Cao Lỗ dẫn quân ra thành

Thuỷ bộ phối hợp dàn thành trận ngay

Triệu Đà di chuyển nhiều ngày

Quân Việt lực lượng lần này rất đông

Có nỏ dài lắp tên đồng

Chiến xa hùng hậu rắn rồng nối đuôi

Thuỷ quân theo gió buồm xuôi

Toàn quân đến dưới chân thành Cổ Loa

Hai bên thế trận giăng ra

Âu Lạc vội vã xua đàn voi lên

Cung thủ liên tục bắn tên

Bộ binh yểm trợ tiến lên từ từ

Quân Việt không phút chần chừ

Chiến xa, quân kỵ từ từ cũng lên

Nỏ dài bắn cả rừng tên

Chiến sỹ hai phía gục trên cánh đồng

Sau nhiều những loạt tên đồng

Chiêng cồng, tiếng trống ầm ầm hét la

Một trận đánh sáp lá cà

Người chết như rạ , máu hồng thành sông

Tan hoang khắp những cánh đồng

Voi chiến chạy lồng cày nát chiến xa

Kỵ binh vướng lầy ngã ra

Ngựa hý, voi rống thật là inh tai

Đánh nhau cả một ngày dài

Bất phân thắng bại, Triệu Đà thu quân

Cao Lỗ cũng củng cố quân

Hai bên chuẩn bị cho lần thứ hai

Trọng Thuỷ trình báo lên ngay

Rằng khi đêm xuống đánh ngay vào thành

Vì Thuỷ đã rất là rành

Những con đường nhỏ vào thành rất nhanh

Triệu Đà nghe con đánh thành

Quân Việt chia vội ra thành làm hai

Một toán đóng chặt giữ trại

Toán kia còn lại đánh vào Cổ Loa

Trọng Thuỷ tiến về Cổ Loa

Dễ dàng hắn đã vượt qua tường thành

Những nơi có ít tháp canh

Quân binh yếu ớt phải đành chịu thua

Quân Việt mở được nhiều cửa

Toàn quân đã ùa vào khắp Cổ Loa

Đi đến đâu chúng phóng hoả

Kinh đô gặp trận can qua điêu tàn

An Dương Vương đang hội bàn

Bỗng thấy quân Việt lan tràn khắp nơi

Lửa khói cháy cả góc trời

An Dương Vương mới rã rời chân tay

Ông gọi Mỵ Châu đến ngay

Cha con lập tức mặt mày lo âu

Cao Lỗ dẫn quân về hầu

Thưa rằng bệ hạ chạy mau ra thành

Tôi sẽ sống chết giữ thành

Quân Việt chắc sẽ đến nhanh nơi này

Hai người lập tức đi ngay

Kẻo mà mọi chuyện không hay bây giờ

An Dương Vương không bất ngờ

Ông nói tình thế bây giờ tại ta

Nếu mà ta bỏ đi xa

Một trang hảo hán thật là ô danh

Nhìn tướng sỹ chết sao đành

Ta sẽ không thể bỏ thành mà đi

Lỗ rằng bệ hạ đi đi

Còn vua, dân chúng sẽ đi theo ngài

Rồi đây ta sẽ làm lại

Âu Lạc sẽ mạnh nay mai thôi mà

Bây giờ bàn vào bàn ra

Quân Việt kéo đến là ta không còn

An Dương Vương nắm tay con

Hai người chạy đến một con ngựa hồng

Cha, con chạy hết mấy vòng

Cuối cùng đã vòng ra khỏi Cổ Loa

Mỵ Châu nức nở khóc oà

Nàng rải lông ngỗng đầy ra khắp đường

Hy vọng Trọng Thuỷ vẫn thương

Lông ngỗng dẫn đường cho bọn truy binh

Cao Lỗ lăn xả hết mình

Ngang dọc một mình chống chọi Việt binh

Trọng Thuỷ đến bất thình lình

Cao Lỗ tức mình nhào đến đánh nhau

Cao Lỗ nói ta thua đau

Cũng vì ngày trước vua tao tin mày

Hôm nay đối trận ở đây

Ta quyết giết mày rửa nhục non sông

Hai quân đồng loạt giáp công

Quân Việt bốn phía rất đông đánh vào

Mặc dù Cao Lỗ tài cao

Mãnh hổ tài nào chống lại bầy lang

Sau nhiều giờ đánh dọc ngang

Toàn quân Âu Lạc ra hàng Việt quân

Cao Lỗ uất ức huỷ thân

Danh tướng tự sát dưới chân Loa thành

Truy binh theo đuổi rất nhanh

An Dương Vương đành chạy xuống phía nam

Chạy mãi vẫn thấy quân bám

Ông mới thấy làm sao lạ thế kia

Sau khi quay lại lối đi

Ông mới tức thì phát hiện ngay ra

Rằng lại là chính con ta

Lông ngỗng nó thả để mà hại ta

Ông liền rút vội gươm ra

Một nhát gươm đã chém vào Mỵ Châu

Nàng đã bị chém rơi đầu

Ông cũng tự sát không câu giãi bày

Truy binh cũng vừa đến ngay

Họ thấy vua chết, về ngay báo trình

Trọng Thuỷ ổn định quân binh

Triệu Đà ổn định tình hình toàn dân

Thuỷ tìm khắp chốn xa gần

Chỉ mong tìm thấy phu nhân của mình

Hắn ta lục soát linh tinh

Tìm mãi không thấy vợ mình ở đâu

Truy binh về báo một câu

Rằng vua Âu Lạc chém đầu Mỵ Châu

Hai người đã chết cũng lâu

Thuỷ nghe thấy vậy u sầu đêm đêm

Càng ngày mỗi lúc buồn thêm

Hắn cầm lông ngỗng từng đêm ngắm nhìn

Triệu Đà thấy khổ con mình

Ông ta tìm đến tận tình khuyên can

Rằng tình trong cõi nhân gian

Những chuyện như thế hợp tan là thường

Con nên chớ có đau thương

Nam nhi chí lớn là đường phải đi

Đừng có bi đát lâm ly

Chỉ là cô gái có gì bận tâm

Trọng Thuỷ vẫn cứ thâm trầm

Suốt ngày vẫn cứ lầm bầm khóc than

Cổ Loa bị phá nát tan

Dân chúng ly tán không ai dám về

Trọng Thuỷ buồn bã lê thê

Hắn ta không về trở lại Phiên Ngung

Một ngày mưa gió bão bùng

Trọng Thuỷ tìm đến hoàng cung thuở nào

Nhớ duyên đôi lứa đã trao

Hắn đã lao vào giếng ngọc quyên sinh

Một trang nam từ chung tình

Một nàng công chúa vì tình phản cha

Bi thương trang sử nước ta

Mỵ Châu, Trọng Thuỷ thật là oái ăm

Mỵ Châu mang tiếng ngàn năm

Nàng vì cái nghĩa trăm năm yếu lòng

Quên đi cái nghĩa non sông

Phản cha nên khiến suy vong nước nhà

Thật là quá đỗi xót xa

Thân phận đàn bà chịu lắm đắng cay.

Nguyễn Duy Sắc 2002

BẢN TRƯỜNG CA CHÍ LINH SƠN

 BẢN TRƯỜNG CA CHÍ LINH SƠN

Duy Sắc

Giặc Minh cai trị nước ta

Thủ đoạn thâm độc thật là dã man

Bắt dân lên núi tìm vàng

Người lặn xuống biển để mang châu về

Chính sách nô dịch nặng nề

Sưu cao, thuế đánh nặng nề lên dân

Sau khi dẹp yên hậu Trần

Bộ máy cai trị muôn phần quy mô

Thủ phủ đóng tại Đông Đô

Danh Nho, thợ khéo bắt vô Minh triều

Đốt sách, phá đi đình miếu

Truy đuổi tàn sát bao nhiêu nhân tài

Bắt hoạn rất đông con trai

Bắt nhiều con gái mang về Yên Kinh

Bắt phu xây dựng Bắc Kinh

Thợ giỏi nước mình phục dịch ngày đêm

Tử Cấm Thành được dựng lên

Tài hoa nước Việt ở trên nước Tàu

Quê hương quằn quại thương đau

Khắp nơi u uất, lòng người đìu hiu

Dân ta cơ cực trăm điều

Nhưng không ai có dám liều đứng lên

Chúng đào mồ mả tổ tiên

Tứ đại khí liền bị chúng phá đi

Đồng chúng lấy làm binh khí

Vét sạch chẳng có thứ gì bỏ qua

Nguyễn Trãi sau buổi tiễn cha

Ngày ngày ở nhà viết sách bình Ngô

Quanh năm bên chú ngựa thồ

Cố gắng trông chờ chân chúa hiện ra

Trương Phụ muốn giết ông ta

Thượng thư Hoàng Phúc xin tha cho về

Mười năm phiêu bạt lê thê

Tâm trạng não nề thương cảnh quê hương

Giang hồ dãi nắng dầm sương

Vẫn cố tìm đường cứu lấy giang sơn

Lê Lợi ở xứ Lam Sơn

Con nhà dòng dõi nhiều đời phú gia

Sau cơn nguy biến Sơn Hà

Hậu Trần tan rã, ông về làm nông

Quanh năm vui thú ruộng đồng

Chăm lo gia sản và không chính trường

Nhịn nhục giặc Minh đủ đường

Chiêu mộ hiền sỹ thập phương theo mình

Giặc Minh do thám tình hình

Nghi ngờ Lê Lợi luyện binh ngấm ngầm

Ngày đêm theo dõi âm thầm

Dùng nhiều thủ đoạn, dã tâm hẹp hòi

Lê Lợi cũng đã biết rồi

Khéo léo đút lót vàng thoi, lụa là

Lương Nhữ Hốt kẻ gian tà

Báo cáo cho giặc để mà bắt ông

Lũng Nhai, hào kiệt tụ đông

Lời thề một lòng giải phóng quê hương

Lê Lợi lên làm Đại Vương

Ngọn cờ khởi nghĩa được giương giữa rừng

Lam Sơn khí thế bừng bừng

Lê Lợi xưng hùng Bình Định Đại Vương

Bao gồm gần năm mươi tướng

Anh hùng chung một con đường kháng Minh

Lam Sơn thiết lập triều đình

Quan văn, quan võ , luyện binh đêm ngày

Ra vào nếm mật, nằm gai

Rèn đúc vũ khí, khí tài, quân trang

Nhân dân hưởng ứng bạc vàng

Thanh niên, trai tráng theo vào nghĩa quân

Thế lực càng lúc mạnh dần

Khiến cho quân giặc có phần hơi lo

Nhiều lần giặc tiến đánh vô

Nghĩa quân lực mỏng phải vô trong rừng

Di chuyển căn cứ không ngừng

Bảo toàn nhân mạng của từng quân nhân

Thỉnh thoảng Lê Lợi ra quân

Đánh những toán nhỏ của quân Minh triều

Thắng lợi không có bao nhiêu

Cũng làm cho giặc chịu nhiều nỗi lo

Tuy chưa có chiến thắng to

Nhưng đánh ra trò khiến giặc hoang mang

Xứ Thanh Hoá, rừng ngút ngàn

Nghĩa quân nhiều lúc lang thang trong rừng

Giặc Minh truy đuổi không ngừng

Lê Lợi luồn lách khắp vùng Lam Sơn

Tuy nhiên càng lớn mạnh hơn

Bởi vì đã được lòng dân theo về

Mã Kỳ bao vây bốn bề

Tập kích đánh về căn cứ Lam Sơn

Nghĩa quân bị mất nhiều đồn

Lê Thạch phục kích trả đòn quân Minh

Mã Kỳ thiệt hại nhiều binh

Lê Lợi về núi Chí Linh xây đồn

Thượng Ái dẫn Minh đánh đồn

Lê Lợi yếu thế bỏ đồn chạy đi

Gia quyến bị giặc bắt đi

Rất nhiều tướng lĩnh chạy đi không về

Nghĩa quân tan tác tứ bề

Không có lối về vì giặc bao vây

Lương hết ăn cả cỏ cây

Tưởng chừng khởi nghĩa đến đây là tàn

Quân Minh vây mãi rồi chán

Lê Lợi còn lại độ trăm con người

Quyết chí làm lại mới thôi

Củng cố xong rồi ông đến Lam Sơn

Lê Lợi lấy lại lòng dân

Khuyếch trương tinh thần, cổ động nghĩa quân

Chiến luỹ được dựng dần dần

Căn cứ lại mạnh cũng gần như xưa

Quân Minh lại tiến đánh nữa

Trận Mường Một, nghĩa quân thua phải lùi

Lê Lợi thất thế ngậm ngùi

Nghĩa quân phải lùi về đến Trịnh Cao

Quân Minh kéo đến đánh vào

Chúng chặn lối vào, bịt hết lối ra

Đương lúc gặp cảnh phong ba

Lê Lai giả chúa xông ra đánh thù

Thế yếu nên đã bị thua

Giặc Minh tưởng chúa Lam Sơn nên mừng

Lê Lợi chạy thoát vào rừng

Lê Lai bị giặc xẻo từng miếng da

Anh hùng không tiếng rên la

Tử tiết vì nghĩa thật là vẻ vang

Nguyễn Trãi đêm mộng ngỡ ngàng

Nhìn thấy chân chúa hiện đang ở rừng

Trong lòng cảm thấy rất mừng

Tìm về Thanh Hoá đến vùng Lam Sơn

Lê Lợi đang lúc cô đơn

Ông gặp Nguyễn Trãi ,vui hơn mở cờ

Nguyễn Trãi dâng sách bình Ngô

Những tập địa đồ, kế sách dùng binh

Chiêu mộ dân rất tài tình

Dùng lá tẩm mật vẽ nhiều chữ lên

Chữ có ghi rõ họ tên

Nguyễn Trãi vi thần, Lê Lợi vi vương

Lá thả khắp những con đường

Dân thấy khác thường nghĩ gặp minh quân

Ùn ùn hỗ trợ nghĩa quân

Lương thực, nhân lực nhiều lần hơn xưa

Tôn vinh Lê Lợi như vua

Lam Sơn qua khỏi những mùa khó khăn

Có người đánh cá kiếm ăn

Vô tình đã nhặt một thanh giươm cùn

Sau khi rửa sạch hết bùn

Một dòng chữ lạ hiện luôn ra liền

Rằng đây là Kiếm Thuận Thiên

Lão cầm đến liền dâng chúa Lam Sơn

Lê Lợi càng thấy vui hơn

Nghĩ trời chứng giám ban ơn cho mình

Ông mang thanh kiếm bên mình

Nghĩa quân như có thần binh theo phù

Lam Sơn lớn mạnh vù vù

Nguyễn Trãi hiến kế trả thù giặc Minh

Binh pháp sử dụng tài tình

Thù giặc hết mình, quyết chí hơn thua

Tại bến Bổng, quân Minh thua

Lam Sơn chiến thắng và thu khí tài

Căn cứ Mường Nanh, Mường Thôi

Lam Sơn nghĩa sỹ nghỉ ngơi vài ngày

Lý Bân, Phương Chính đến ngay

Nhờ vào Cầm Lạn vẽ bày đường đi

Mười vạn quân đến tức thì

Lê Lợi bố trí người ra đối đầu

Lê Triệu, Lê Lý cùng nhau

Cộng thêm Lê Vấn đón đầu quân Minh

Ba tướng phục kích quân Minh

Tại xứ Bồ Mộng quân mình thắng to

Bồ Thi Lang, giặc kéo vô

Lý Bân, Phương chính hét hò khoa trương

Rằng bắt sống Bình Định Vương

Cờ xí, chiêng trống đầy đường tung bay

Giặc quyết phải thắng phen này

Lê Lợi cho phục binh ngay các đường

Quân Minh bị đánh đau thương

Lý Bân, Phương Chính tìm đường thoát thân

Thiệt hại khoảng một nghìn quân

Lê Lợi truy đuổi cả tuần mới thôi

Sau khi giặc bỏ chạy rồi

Lê Lợi ra lệnh thu hồi toàn quân

Lôi kéo, kêu gọi nhân dân

Mộ binh, luyện lính có phần quy mô

Quân Minh không dám tiến vô

Cũng từ buổi đó Lam Sơn mạnh dần

Lỗi Giang ta đóng đại quân

Giặc Minh đã xuống tinh thần đánh nhau

Hoàng Thành, Tạ Phượng cùng nhau

Không còn có dám đối đầu nghĩa quân

La Ngạc, giặc phải rút quân

Qua Quan Du rồi về gần Tây đô

Lê Hào, Lê Sát đánh vô

Trận chiến Quan Du , địch chết cả ngàn

Lê Lợi xây luỹ Lỗi Giang

Kế hoạch sẵn sàng đánh chiếm Tây đô

Lam Sơn uy thế thêm to

Quân Minh đã bắt đầu lo lắng nhiều

Trần Trí quyết chí đánh liều

Mười vạn binh mã sớm chiều hành quân

Dốc lòng tiêu diệt nghĩa quân

Trí cho dựng trại ở gần Lỗi Giang

Ban đêm, Lê Lợi đánh sang

Tiêu diệt cả ngàn tên lính nhà Minh

Trần Trí cứ vẫn liều mình

Tái lập đội ngũ dẫn binh đánh vào

Lê Lợi vị trí trên cao

Cho quân mai phục lối vào, lối ra

Trận đèo Ống , Trí chạy xa

Quân sỹ bỏ xác đầy ra sườn đồi

Lê Lợi cho quân nghỉ ngơi

Tập trung lực lượng chờ thời diệt Minh

Ai Lao xảo trá kết tình

Kéo binh ba vạn sang mình chống Minh

Lê Lợi cứ tưởng chân tình

Ai ngờ họ muốn diệt mình nào hay

Ai Lao nhân cơ hội này

Đang đêm tập kích vào ngay quân mình

Nhờ vào tài giỏi dụng binh

Lê Lợi cùng lính diệt trừ Ai Lao

Giết hơn vạn quân Ai Lao

Nghĩa quân rút vào Sách Thuỷ nghỉ chân

Bình Chương, Lê Thạch dẫn quân

Hai tướng ra trận đánh người Ai Lao

Tuy nhiên đường núi khó vào

Cả hai sập bẫy té nhào vào chông

Quân ta chết trận rất đông

Lê Lợi đau lòng suốt mấy ngày đêm

Quân Minh, Ai Lao đánh lên

Nghĩa quân đã bị hai bên gọng kìm

Tình thế bỗng khó khăn thêm

Tàn quân cố tìm về đến Sách Khôi

Sau khi ổn định một hồi

Quân Minh lại kéo đến nơi đánh liền

Lê Lợi ra trước trận tiền

Cổ vũ binh sỹ xông lên ào ào

Lê Đính, Phạm Vấn, Lê Hào,

Lê Triệu phối hợp đánh vào quân Minh

Toàn quân anh dũng liều bình

Lăn xả chém giết giặc Minh rất nhiều

Tướng giặc Phùng Quý rất kiêu

Xua quân bày trận giết nhiều quân ta

Lam Sơn liều chết xông pha

Một chọi với mười thế là thắng to

Phùng Quý trong phút đắn đo

Nghĩa quân bắn nỏ chết ngay tức thì

Trần Trí cùng với Mã Kỳ

Tinh thần hoảng loạn chạy đi có cờ

Quân Minh lại bị thua to

Lê lợi chiến thắng tịch thu nhiều đồ

Nghĩa quân thắng thế reo hò

Chí Linh, Lê Lợi rút vô bảo toàn

Tuy nhiên lại thiếu lương ăn

Lê Lợi gặp phải khó khăn rất nhiều

Trong lúc nguy khốn trăm điều

Binh lính đã có rất nhiều bỏ đi

Để trấn an lòng quân sỹ

Tướng Khanh đã bị giết đi vì hèn

Lê Lợi nghĩ đánh không nên

Nguyễn Trãi hiến kế hai bên giảng hoà

Lê Vận, Lê Trăn cầm qua

Lá thư giảng hoà cho tướng giặc Minh

Quân Minh chấp thuận sự tình

Hai bên điều đình ngưng chiến thời gian

Trần Trí giúp ít lương ăn

Lê Lợi đem lại bạc vàng sang cho

Tuy nhiên cảnh giác thăm dò

Lê Lợi sau đó lại về Lam Sơn

Giặc Minh cũng rất căm hờn

Không khuất phục được Lam Sơn chút nào

Lê Trăn bị nhốt vào lao

Lê Lợi hô hào giặc huỷ ước giao

Thế là chiến trận bắt đầu

Nghĩa quân xuống núi đánh vào Nghệ An

Lương Nhữ Hốt cố ra ngăn

Nghĩa quân vây hãm Đa Căng nhiều ngày

Quân Minh thất thủ thành này

Lương Nhữ Hốt bỏ chạy ngay cắm đầu

Hoa Ánh, Nhữ Hốt hội nhau

Quân Minh quay lại đối đầu quân ta

Lê Lợi đốc thúc quân ra

Nghĩa quân chiến đấu thật là hăng say

Quân Minh bị đánh bại ngay

Tàn quân bỏ chạy về thành Tây đô

Bồ Lạp Lê Lợi tiến vô

Quân Minh hai trấn nhào vô cản đường

Hưu Sự, Cầm Bành mặt trước

Trần Trí, Lý An, ở hướng đằng sau

Phương Chính, Thái Phúc cùng nhau

Bao vây Lê Lợi hai đầu rất đông

Lê Lợi phục binh trong rừng

Nghĩa quân phòng thủ dè chừng mặt sau

Quân Minh cố tiến lên mau

Bị quân mai phục chặn đầu đánh ra

Trần Trí, Phương Chính chạy xa

Lý An thế là cũng chạy mất tiêu

Giặc bị giết rất là nhiều

Trần Trung cố liều nhưng bị giết ngay

Trang Trịnh Sơn ta đánh ngay

Sư Hựu bỏ chạy, Trường Bản vong thân

Trần Trí tái họp lại quân

Nhưng hết tinh thần dám đánh Lam Sơn

Trí lui về giữ Nghệ An

Cho người đem thả Lê Trăn, giảng hoà

Cầm Bành cản bước quân ta

Lê lợi chiêu dụ Bành ra đầu hàng

Cầm Bành bí thế nên hàng

Nghĩa quân dễ dàng tiến đến Nghệ An

Quân Minh các trấn đến ngăn

Đều bị Lê Lợi đánh tan từng đàn

Rất nhiều tướng Minh chết trận

Giặc bắt đầu xuống tinh thần khắp nơi

Nghệ An bị vây hãm rồi

Nhiều vòng xiết chặt , tơi bời giặc Minh

Lê Lợi làm chủ tình hình

Tây đô, ông lại dẫn binh đánh vào

Thành này chiến luỹ rất cao

Nghĩa quân bố trí cho bao vây ngoài

Quân Minh không dám ra ngoài

Cứ cố thủ mãi để chờ viện binh

Lam Sơn kiểm soát tình hình

Xứ Thanh, xứ Nghệ, dân mình tự do

Không hề có chút đắn đo

Lê Lợi quyết định tiến vô Bắc hà

Kế hoạch bắc tiến vạch ra

Các tướng nhận lệnh tiến ra bắc liền

Tây bắc Trịnh Khả, Lê Triện,

Phạm Văn Xảo, Đỗ Bí liền xuất quân

Đinh Lễ, Nguyễn Xí Đông Quan

Cánh quân đông bắc cũng dần tiến ra

Lưu Nhân Chú, Bùi Bị ra

Khí thế thật là hùng mạnh oai phong

Quân Minh vào thế bị động

Trần Trí xông ra cố chống quân ta

Lê Triện đánh Trí chạy xa

Giặc Minh tiếp viện để mà cứu nguy

Hướng Vân Nam giặc đang đi

Thần tốc tiến về tiếp ứng Đông quan

Lê Triện cho quân đánh chặn

Phạm Văn Xảo, Trịnh Khả ngăn quân thù

Quân Minh bị một trận thua

Tàn binh lùi về cố thủ Xương Giang

Lê Triện, Đỗ Bí họp bàn

Nguyễn Xí, Đinh Lễ cũng sang phối cùng

Bốn tướng hợp sức tấn công

Bao vây nhiều vòng căn cứ Đông quan

Trần Trí cầu viện Lý An

Lý An, Phương chính dẫn quân tiến về

Lê Lợi kéo đại quân đi

Bắc tiến tức thì, lực lượng rất đông

Tướng Minh Mã Anh, Vương Thông

Hai người dốc lòng chi viện Đông quan

Mã Kỳ, Phương Chính được quân

Lực lượng kết hợp dần dần giải vây

Lê Triện, Đỗ Bí tới ngay

Mã Kỳ thua chạy trở về Đông Quan

Phương Chính cũng bị đánh tan

Quân Minh vội vàng cố thủ không ra

Vương Thông dẫn đại quân ra

Lê Triện cố đánh nhưng mà lại thua

Lê Triện lui về Cao Bộ

Cầu Nguyễn Xí tiếp viện cho thêm người

Đinh Lễ, Nguyễn Xí biết rồi

Hai tướng tìm đường chặn lối Vương Thông

Trận địa Tốt Động, Trúc Động

Nguyễn Xí, Đinh Lễ hiệp đồng phục binh

Vương Thông dẫn theo đại binh

Tốt Động thình lình Nguyễn Xí đánh ra

Trúc Động tràn ngập quân ta

Quân Minh bị cắt xé ra nhiều phần

Tiền quân lạc mất hậu quân

Thế trận hỗn loạn, tinh thần hoang mang

Vương Thông tháo chạy vội vàng

Năm vạn quân sỹ bị làm thây ma

Xác như núi, máu đầy ra

Tốt Động, Trúc Động thật là tang thương

Trần Hiệp, Lý Lượng tử thương

Vạn quân cùng đường phủ phục hàng ta

Vương Thông sợ quá không ra

Quân lính tan rã tinh thần chiến tranh

Thông cho thám mã chạy nhanh

Cầu viện Minh chúa cứu thành Đông Quan

Lê Lợi vây chặt Đông quan

Bắt Vương Thông phải rút quân trở về

Vương Thông tương kế tựu kế

Tìm lại chiếu chỉ ngày xưa đánh Hồ

Rằng là phù Trần diệt Hồ

Nên chỉ thương thảo với vua nhà Trần

Lê Lợi dựng Trần Cảo lên

Ông được phong liền là Vệ Quốc Công

Thành Đông quan , quân còn đông

Vương Thông đắp luỹ, cắm chông thêm vào

Mở rộng thêm các chiến hào

Súng đạn quay mũi nhắm vào nghĩa quân

Tình báo cấp tốc nhanh chân

Thư rất nhiều lần cầu viện nhà Minh

Lê Lợi biết được , bực mình

Quyết tâm tiêu diệt quân Minh sớm chiều

Lệnh truyền quân kỷ nhiều điều

Trấn an, ổn định ít nhiều lòng dân

Lam Sơn đánh chiếm dần dần

Những thành trì gần thủ phủ Đông Quan

Thái Phúc giao thành Nghệ An

Quân ta giải phóng hoàn toàn miền nam

Trong lúc nghĩa quân vây hãm

Chủ quan đã làm lơi lỏng vòng vây

Vương Thông tập kích ra ngay

Lam Sơn tử trận nhiều tay tướng tài

Lê Triện bỏ xác trận này

Nguyễn Xí, Đinh Lễ đưa tay vào tròng

Đinh Lễ bị chết đau lòng

Nguyễn Xí may mắn thoát vòng nguy nan

Minh Nguyên Tông điều quân sang

Quảng Tây binh mã Liễu Thăng lên đường

Quân đi vội vã khẩn trương

Mộc Thạnh theo hướng Vân Nam tiến vào

Trước khi viện binh giặc vào

Lê Lợi buộc phải đánh vào Xương Giang

Nghĩa quân đã vây nhiều tháng

Nhưng thành cao và lính tráng lại đông

Lê Lợi cho quân tấn công

Từ ngoài ta bắn thần công vào thành

Lam Sơn bắc thang lên thành

Quân sỹ trong thành chống trả rất hăng

Trận chiến mỗi lúc một căng

Lê Lợi đắp đất cao ngang mặt thành

Nhiều con đường đất vào thành

Nghĩa quân tràn hết vào thành Xương Giang

Quân Minh bị đánh nát tan

Xác chết hàng ngàn chồng chất lên nhau

Lưu Tử Phụ chết rụng đầu

Lý Nhiệm cũng thế về chầu Diêm Vương

Liễu Thăng cũng đã lên đường

Tin tức từ phía biên cương báo về

Lê Lợi bình tĩnh lắng nghe

Ông cho các tướng tiến về Chi Lăng

Lê Sát, Đinh Liệt, Lê Lãnh

Lê Nhân Chú cùng với cánh Lê Thụ

Năm tướng phòng thủ đón chờ 

Liễu Thăng hùng hổ ngang tàng kéo sang

Lê Lý và Lê Văn An

Đón chờ Mộc Thạnh Vân Nam đang về

Liễu Thăng bừng bừng khí thế

Đến Nam Quan liền ra vẻ kiêu căng

Trần Lựu trấn thủ Nam Quan

Giả thua để dụ cho quân giặc vào

Trần Lựu chạy về Ải Lưu

Liễu Thăng ào ào xua lính tiến lên

Trần Lựu cho quân lùi thêm

Liễu Thăng tiến liền đến ải Chi Lăng

Quân Minh có vẻ rất hăng

Vì thắng quá dễ nên càng chủ quan

Liễu Thăng chỉ dẫn trăm quân

Men theo sườn núi đuổi quân họ Trần

Mã Yên Sơn đã đến gần

Trần Lựu, Lê Sát bất thần xông ra

Lưu Nhân Chú đón từ xa

Liễu Thăng đơn độc thế là chết ngay

Quân ta thắng lớn trận này

Tướng giặc Lương Minh bỏ thây

Lý Khánh tự sát tại ngay chiến trường

Hoàng Phúc, Thôi Tụ cùng đường

Quân Minh tìm đường chạy đến Xương Giang

Lam Sơn đã chiếm Xương Giang

Hoàng Phúc, Thôi Tụ vội vàng đóng quân

Giặc chưa có kịp nghỉ chân

Đại quân Lê Lợi đã gần cạnh bên

Quân Minh phát hoảng cả lên

Lam Sơn nghĩa sỹ bốn bên đánh vào

Hoàng Phúc, Thôi Tụ lao đao

Lòng quân hỗn loạn, nhao nhao tinh thần

Lam Sơn khí thế như thần

Quân Minh dần dần tan nát cả ra

Năm vạn quân phơi thây ra

Ba vạn còn lại xin mà được tha

Hoàng Phúc cúi đầu hàng ta

Thôi Tụ ngoan cố thành ma không đầu

Mộc Thạnh cảm thấy lo âu

Nghe Liễu Thăng bị chém đầu bèn lui

Lam Sơn truy kích đến nơi

Quân Minh một vạn bỏ đời rừng sâu

Vương Thông biết tin buồn rầu

Lê Lợi trong đầu muốn giặc rút đi

Giặc Minh giờ chẳng còn gì

Nếu không rút thì sẽ bị giết ngay

Vương Thông chấp thuận chọn ngày

Hai bên cùng bày buổi lễ ước giao

Hội thề nhân nghĩa ngọt ngào

Hai bên khăng khít kết giao thâm tình

Quân Minh tổ chức lui binh

Người Nam thương tình cấp ngựa, cho xe

Thuỷ quân hỗ trợ thuyền bè

Giặc lũ lượt về phương bắc rất đông

Vậy là giải phóng non sông

Lê Lợi về đất Thăng Long thuở nào

Lê Thái Tổ ở ngôi cao

Đông Đô tái tạo kinh thành nước ta

Cáo Bình Ngô được truyền ra

Thống nhất Sơn Hà, hồi phục sức dân

Nguyễn Trãi là bậc công thần

Cả đời vì nước vì dân hiến mình

Hậu Lê rạng rỡ văn minh

Một triều đại lớn , nước mình mở mang

Đại Việt trở lại huy hoàng

Tiếng trống đồng mãi ngân vang ngàn đời.

-NguyenDuySac 2002-

BẢN TRƯỜNG CA CHÍ LINH SƠN

 BẢN TRƯỜNG CA CHÍ LINH SƠN

Duy Sắc

Giặc Minh cai trị nước ta

Thủ đoạn thâm độc thật là dã man

Bắt dân lên núi tìm vàng

Người lặn xuống biển để mang châu về

Chính sách nô dịch nặng nề

Sưu cao, thuế đánh nặng nề lên dân

Sau khi dẹp yên hậu Trần

Bộ máy cai trị muôn phần quy mô

Thủ phủ đóng tại Đông Đô

Danh Nho, thợ khéo bắt vô Minh triều

Đốt sách, phá đi đình miếu

Truy đuổi tàn sát bao nhiêu nhân tài

Bắt hoạn rất đông con trai

Bắt nhiều con gái mang về Yên Kinh

Bắt phu xây dựng Bắc Kinh

Thợ giỏi nước mình phục dịch ngày đêm

Tử Cấm Thành được dựng lên

Tài hoa nước Việt ở trên nước Tàu

Quê hương quằn quại thương đau

Khắp nơi u uất, lòng người đìu hiu

Dân ta cơ cực trăm điều

Nhưng không ai có dám liều đứng lên

Chúng đào mồ mả tổ tiên

Tứ đại khí liền bị chúng phá đi

Đồng chúng lấy làm binh khí

Vét sạch chẳng có thứ gì bỏ qua

Nguyễn Trãi sau buổi tiễn cha

Ngày ngày ở nhà viết sách bình Ngô

Quanh năm bên chú ngựa thồ

Cố gắng trông chờ chân chúa hiện ra

Trương Phụ muốn giết ông ta

Thượng thư Hoàng Phúc xin tha cho về

Mười năm phiêu bạt lê thê

Tâm trạng não nề thương cảnh quê hương

Giang hồ dãi nắng dầm sương

Vẫn cố tìm đường cứu lấy giang sơn

Lê Lợi ở xứ Lam Sơn

Con nhà dòng dõi nhiều đời phú gia

Sau cơn nguy biến Sơn Hà

Hậu Trần tan rã, ông về làm nông

Quanh năm vui thú ruộng đồng

Chăm lo gia sản và không chính trường

Nhịn nhục giặc Minh đủ đường

Chiêu mộ hiền sỹ thập phương theo mình

Giặc Minh do thám tình hình

Nghi ngờ Lê Lợi luyện binh ngấm ngầm

Ngày đêm theo dõi âm thầm

Dùng nhiều thủ đoạn, dã tâm hẹp hòi

Lê Lợi cũng đã biết rồi

Khéo léo đút lót vàng thoi, lụa là

Lương Nhữ Hốt kẻ gian tà

Báo cáo cho giặc để mà bắt ông

Lũng Nhai, hào kiệt tụ đông

Lời thề một lòng giải phóng quê hương

Lê Lợi lên làm Đại Vương

Ngọn cờ khởi nghĩa được giương giữa rừng

Lam Sơn khí thế bừng bừng

Lê Lợi xưng hùng Bình Định Đại Vương

Bao gồm gần năm mươi tướng

Anh hùng chung một con đường kháng Minh

Lam Sơn thiết lập triều đình

Quan văn, quan võ , luyện binh đêm ngày

Ra vào nếm mật, nằm gai

Rèn đúc vũ khí, khí tài, quân trang

Nhân dân hưởng ứng bạc vàng

Thanh niên, trai tráng theo vào nghĩa quân

Thế lực càng lúc mạnh dần

Khiến cho quân giặc có phần hơi lo

Nhiều lần giặc tiến đánh vô

Nghĩa quân lực mỏng phải vô trong rừng

Di chuyển căn cứ không ngừng

Bảo toàn nhân mạng của từng quân nhân

Thỉnh thoảng Lê Lợi ra quân

Đánh những toán nhỏ của quân Minh triều

Thắng lợi không có bao nhiêu

Cũng làm cho giặc chịu nhiều nỗi lo

Tuy chưa có chiến thắng to

Nhưng đánh ra trò khiến giặc hoang mang

Xứ Thanh Hoá, rừng ngút ngàn

Nghĩa quân nhiều lúc lang thang trong rừng

Giặc Minh truy đuổi không ngừng

Lê Lợi luồn lách khắp vùng Lam Sơn

Tuy nhiên càng lớn mạnh hơn

Bởi vì đã được lòng dân theo về

Mã Kỳ bao vây bốn bề

Tập kích đánh về căn cứ Lam Sơn

Nghĩa quân bị mất nhiều đồn

Lê Thạch phục kích trả đòn quân Minh

Mã Kỳ thiệt hại nhiều binh

Lê Lợi về núi Chí Linh xây đồn

Thượng Ái dẫn Minh đánh đồn

Lê Lợi yếu thế bỏ đồn chạy đi

Gia quyến bị giặc bắt đi

Rất nhiều tướng lĩnh chạy đi không về

Nghĩa quân tan tác tứ bề

Không có lối về vì giặc bao vây

Lương hết ăn cả cỏ cây

Tưởng chừng khởi nghĩa đến đây là tàn

Quân Minh vây mãi rồi chán

Lê Lợi còn lại độ trăm con người

Quyết chí làm lại mới thôi

Củng cố xong rồi ông đến Lam Sơn

Lê Lợi lấy lại lòng dân

Khuyếch trương tinh thần, cổ động nghĩa quân

Chiến luỹ được dựng dần dần

Căn cứ lại mạnh cũng gần như xưa

Quân Minh lại tiến đánh nữa

Trận Mường Một, nghĩa quân thua phải lùi

Lê Lợi thất thế ngậm ngùi

Nghĩa quân phải lùi về đến Trịnh Cao

Quân Minh kéo đến đánh vào

Chúng chặn lối vào, bịt hết lối ra

Đương lúc gặp cảnh phong ba

Lê Lai giả chúa xông ra đánh thù

Thế yếu nên đã bị thua

Giặc Minh tưởng chúa Lam Sơn nên mừng

Lê Lợi chạy thoát vào rừng

Lê Lai bị giặc xẻo từng miếng da

Anh hùng không tiếng rên la

Tử tiết vì nghĩa thật là vẻ vang

Nguyễn Trãi đêm mộng ngỡ ngàng

Nhìn thấy chân chúa hiện đang ở rừng

Trong lòng cảm thấy rất mừng

Tìm về Thanh Hoá đến vùng Lam Sơn

Lê Lợi đang lúc cô đơn

Ông gặp Nguyễn Trãi ,vui hơn mở cờ

Nguyễn Trãi dâng sách bình Ngô

Những tập địa đồ, kế sách dùng binh

Chiêu mộ dân rất tài tình

Dùng lá tẩm mật vẽ nhiều chữ lên

Chữ có ghi rõ họ tên

Nguyễn Trãi vi thần, Lê Lợi vi vương

Lá thả khắp những con đường

Dân thấy khác thường nghĩ gặp minh quân

Ùn ùn hỗ trợ nghĩa quân

Lương thực, nhân lực nhiều lần hơn xưa

Tôn vinh Lê Lợi như vua

Lam Sơn qua khỏi những mùa khó khăn

Có người đánh cá kiếm ăn

Vô tình đã nhặt một thanh giươm cùn

Sau khi rửa sạch hết bùn

Một dòng chữ lạ hiện luôn ra liền

Rằng đây là Kiếm Thuận Thiên

Lão cầm đến liền dâng chúa Lam Sơn

Lê Lợi càng thấy vui hơn

Nghĩ trời chứng giám ban ơn cho mình

Ông mang thanh kiếm bên mình

Nghĩa quân như có thần binh theo phù

Lam Sơn lớn mạnh vù vù

Nguyễn Trãi hiến kế trả thù giặc Minh

Binh pháp sử dụng tài tình

Thù giặc hết mình, quyết chí hơn thua

Tại bến Bổng, quân Minh thua

Lam Sơn chiến thắng và thu khí tài

Căn cứ Mường Nanh, Mường Thôi

Lam Sơn nghĩa sỹ nghỉ ngơi vài ngày

Lý Bân, Phương Chính đến ngay

Nhờ vào Cầm Lạn vẽ bày đường đi

Mười vạn quân đến tức thì

Lê Lợi bố trí người ra đối đầu

Lê Triệu, Lê Lý cùng nhau

Cộng thêm Lê Vấn đón đầu quân Minh

Ba tướng phục kích quân Minh

Tại xứ Bồ Mộng quân mình thắng to

Bồ Thi Lang, giặc kéo vô

Lý Bân, Phương chính hét hò khoa trương

Rằng bắt sống Bình Định Vương

Cờ xí, chiêng trống đầy đường tung bay

Giặc quyết phải thắng phen này

Lê Lợi cho phục binh ngay các đường

Quân Minh bị đánh đau thương

Lý Bân, Phương Chính tìm đường thoát thân

Thiệt hại khoảng một nghìn quân

Lê Lợi truy đuổi cả tuần mới thôi

Sau khi giặc bỏ chạy rồi

Lê Lợi ra lệnh thu hồi toàn quân

Lôi kéo, kêu gọi nhân dân

Mộ binh, luyện lính có phần quy mô

Quân Minh không dám tiến vô

Cũng từ buổi đó Lam Sơn mạnh dần

Lỗi Giang ta đóng đại quân

Giặc Minh đã xuống tinh thần đánh nhau

Hoàng Thành, Tạ Phượng cùng nhau

Không còn có dám đối đầu nghĩa quân

La Ngạc, giặc phải rút quân

Qua Quan Du rồi về gần Tây đô

Lê Hào, Lê Sát đánh vô

Trận chiến Quan Du , địch chết cả ngàn

Lê Lợi xây luỹ Lỗi Giang

Kế hoạch sẵn sàng đánh chiếm Tây đô

Lam Sơn uy thế thêm to

Quân Minh đã bắt đầu lo lắng nhiều

Trần Trí quyết chí đánh liều

Mười vạn binh mã sớm chiều hành quân

Dốc lòng tiêu diệt nghĩa quân

Trí cho dựng trại ở gần Lỗi Giang

Ban đêm, Lê Lợi đánh sang

Tiêu diệt cả ngàn tên lính nhà Minh

Trần Trí cứ vẫn liều mình

Tái lập đội ngũ dẫn binh đánh vào

Lê Lợi vị trí trên cao

Cho quân mai phục lối vào, lối ra

Trận đèo Ống , Trí chạy xa

Quân sỹ bỏ xác đầy ra sườn đồi

Lê Lợi cho quân nghỉ ngơi

Tập trung lực lượng chờ thời diệt Minh

Ai Lao xảo trá kết tình

Kéo binh ba vạn sang mình chống Minh

Lê Lợi cứ tưởng chân tình

Ai ngờ họ muốn diệt mình nào hay

Ai Lao nhân cơ hội này

Đang đêm tập kích vào ngay quân mình

Nhờ vào tài giỏi dụng binh

Lê Lợi cùng lính diệt trừ Ai Lao

Giết hơn vạn quân Ai Lao

Nghĩa quân rút vào Sách Thuỷ nghỉ chân

Bình Chương, Lê Thạch dẫn quân

Hai tướng ra trận đánh người Ai Lao

Tuy nhiên đường núi khó vào

Cả hai sập bẫy té nhào vào chông

Quân ta chết trận rất đông

Lê Lợi đau lòng suốt mấy ngày đêm

Quân Minh, Ai Lao đánh lên

Nghĩa quân đã bị hai bên gọng kìm

Tình thế bỗng khó khăn thêm

Tàn quân cố tìm về đến Sách Khôi

Sau khi ổn định một hồi

Quân Minh lại kéo đến nơi đánh liền

Lê Lợi ra trước trận tiền

Cổ vũ binh sỹ xông lên ào ào

Lê Đính, Phạm Vấn, Lê Hào,

Lê Triệu phối hợp đánh vào quân Minh

Toàn quân anh dũng liều bình

Lăn xả chém giết giặc Minh rất nhiều

Tướng giặc Phùng Quý rất kiêu

Xua quân bày trận giết nhiều quân ta

Lam Sơn liều chết xông pha

Một chọi với mười thế là thắng to

Phùng Quý trong phút đắn đo

Nghĩa quân bắn nỏ chết ngay tức thì

Trần Trí cùng với Mã Kỳ

Tinh thần hoảng loạn chạy đi có cờ

Quân Minh lại bị thua to

Lê lợi chiến thắng tịch thu nhiều đồ

Nghĩa quân thắng thế reo hò

Chí Linh, Lê Lợi rút vô bảo toàn

Tuy nhiên lại thiếu lương ăn

Lê Lợi gặp phải khó khăn rất nhiều

Trong lúc nguy khốn trăm điều

Binh lính đã có rất nhiều bỏ đi

Để trấn an lòng quân sỹ

Tướng Khanh đã bị giết đi vì hèn

Lê Lợi nghĩ đánh không nên

Nguyễn Trãi hiến kế hai bên giảng hoà

Lê Vận, Lê Trăn cầm qua

Lá thư giảng hoà cho tướng giặc Minh

Quân Minh chấp thuận sự tình

Hai bên điều đình ngưng chiến thời gian

Trần Trí giúp ít lương ăn

Lê Lợi đem lại bạc vàng sang cho

Tuy nhiên cảnh giác thăm dò

Lê Lợi sau đó lại về Lam Sơn

Giặc Minh cũng rất căm hờn

Không khuất phục được Lam Sơn chút nào

Lê Trăn bị nhốt vào lao

Lê Lợi hô hào giặc huỷ ước giao

Thế là chiến trận bắt đầu

Nghĩa quân xuống núi đánh vào Nghệ An

Lương Nhữ Hốt cố ra ngăn

Nghĩa quân vây hãm Đa Căng nhiều ngày

Quân Minh thất thủ thành này

Lương Nhữ Hốt bỏ chạy ngay cắm đầu

Hoa Ánh, Nhữ Hốt hội nhau

Quân Minh quay lại đối đầu quân ta

Lê Lợi đốc thúc quân ra

Nghĩa quân chiến đấu thật là hăng say

Quân Minh bị đánh bại ngay

Tàn quân bỏ chạy về thành Tây đô

Bồ Lạp Lê Lợi tiến vô

Quân Minh hai trấn nhào vô cản đường

Hưu Sự, Cầm Bành mặt trước

Trần Trí, Lý An, ở hướng đằng sau

Phương Chính, Thái Phúc cùng nhau

Bao vây Lê Lợi hai đầu rất đông

Lê Lợi phục binh trong rừng

Nghĩa quân phòng thủ dè chừng mặt sau

Quân Minh cố tiến lên mau

Bị quân mai phục chặn đầu đánh ra

Trần Trí, Phương Chính chạy xa

Lý An thế là cũng chạy mất tiêu

Giặc bị giết rất là nhiều

Trần Trung cố liều nhưng bị giết ngay

Trang Trịnh Sơn ta đánh ngay

Sư Hựu bỏ chạy, Trường Bản vong thân

Trần Trí tái họp lại quân

Nhưng hết tinh thần dám đánh Lam Sơn

Trí lui về giữ Nghệ An

Cho người đem thả Lê Trăn, giảng hoà

Cầm Bành cản bước quân ta

Lê lợi chiêu dụ Bành ra đầu hàng

Cầm Bành bí thế nên hàng

Nghĩa quân dễ dàng tiến đến Nghệ An

Quân Minh các trấn đến ngăn

Đều bị Lê Lợi đánh tan từng đàn

Rất nhiều tướng Minh chết trận

Giặc bắt đầu xuống tinh thần khắp nơi

Nghệ An bị vây hãm rồi

Nhiều vòng xiết chặt , tơi bời giặc Minh

Lê Lợi làm chủ tình hình

Tây đô, ông lại dẫn binh đánh vào

Thành này chiến luỹ rất cao

Nghĩa quân bố trí cho bao vây ngoài

Quân Minh không dám ra ngoài

Cứ cố thủ mãi để chờ viện binh

Lam Sơn kiểm soát tình hình

Xứ Thanh, xứ Nghệ, dân mình tự do

Không hề có chút đắn đo

Lê Lợi quyết định tiến vô Bắc hà

Kế hoạch bắc tiến vạch ra

Các tướng nhận lệnh tiến ra bắc liền

Tây bắc Trịnh Khả, Lê Triện,

Phạm Văn Xảo, Đỗ Bí liền xuất quân

Đinh Lễ, Nguyễn Xí Đông Quan

Cánh quân đông bắc cũng dần tiến ra

Lưu Nhân Chú, Bùi Bị ra

Khí thế thật là hùng mạnh oai phong

Quân Minh vào thế bị động

Trần Trí xông ra cố chống quân ta

Lê Triện đánh Trí chạy xa

Giặc Minh tiếp viện để mà cứu nguy

Hướng Vân Nam giặc đang đi

Thần tốc tiến về tiếp ứng Đông quan

Lê Triện cho quân đánh chặn

Phạm Văn Xảo, Trịnh Khả ngăn quân thù

Quân Minh bị một trận thua

Tàn binh lùi về cố thủ Xương Giang

Lê Triện, Đỗ Bí họp bàn

Nguyễn Xí, Đinh Lễ cũng sang phối cùng

Bốn tướng hợp sức tấn công

Bao vây nhiều vòng căn cứ Đông quan

Trần Trí cầu viện Lý An

Lý An, Phương chính dẫn quân tiến về

Lê Lợi kéo đại quân đi

Bắc tiến tức thì, lực lượng rất đông

Tướng Minh Mã Anh, Vương Thông

Hai người dốc lòng chi viện Đông quan

Mã Kỳ, Phương Chính được quân

Lực lượng kết hợp dần dần giải vây

Lê Triện, Đỗ Bí tới ngay

Mã Kỳ thua chạy trở về Đông Quan

Phương Chính cũng bị đánh tan

Quân Minh vội vàng cố thủ không ra

Vương Thông dẫn đại quân ra

Lê Triện cố đánh nhưng mà lại thua

Lê Triện lui về Cao Bộ

Cầu Nguyễn Xí tiếp viện cho thêm người

Đinh Lễ, Nguyễn Xí biết rồi

Hai tướng tìm đường chặn lối Vương Thông

Trận địa Tốt Động, Trúc Động

Nguyễn Xí, Đinh Lễ hiệp đồng phục binh

Vương Thông dẫn theo đại binh

Tốt Động thình lình Nguyễn Xí đánh ra

Trúc Động tràn ngập quân ta

Quân Minh bị cắt xé ra nhiều phần

Tiền quân lạc mất hậu quân

Thế trận hỗn loạn, tinh thần hoang mang

Vương Thông tháo chạy vội vàng

Năm vạn quân sỹ bị làm thây ma

Xác như núi, máu đầy ra

Tốt Động, Trúc Động thật là tang thương

Trần Hiệp, Lý Lượng tử thương

Vạn quân cùng đường phủ phục hàng ta

Vương Thông sợ quá không ra

Quân lính tan rã tinh thần chiến tranh

Thông cho thám mã chạy nhanh

Cầu viện Minh chúa cứu thành Đông Quan

Lê Lợi vây chặt Đông quan

Bắt Vương Thông phải rút quân trở về

Vương Thông tương kế tựu kế

Tìm lại chiếu chỉ ngày xưa đánh Hồ

Rằng là phù Trần diệt Hồ

Nên chỉ thương thảo với vua nhà Trần

Lê Lợi dựng Trần Cảo lên

Ông được phong liền là Vệ Quốc Công

Thành Đông quan , quân còn đông

Vương Thông đắp luỹ, cắm chông thêm vào

Mở rộng thêm các chiến hào

Súng đạn quay mũi nhắm vào nghĩa quân

Tình báo cấp tốc nhanh chân

Thư rất nhiều lần cầu viện nhà Minh

Lê Lợi biết được , bực mình

Quyết tâm tiêu diệt quân Minh sớm chiều

Lệnh truyền quân kỷ nhiều điều

Trấn an, ổn định ít nhiều lòng dân

Lam Sơn đánh chiếm dần dần

Những thành trì gần thủ phủ Đông Quan

Thái Phúc giao thành Nghệ An

Quân ta giải phóng hoàn toàn miền nam

Trong lúc nghĩa quân vây hãm

Chủ quan đã làm lơi lỏng vòng vây

Vương Thông tập kích ra ngay

Lam Sơn tử trận nhiều tay tướng tài

Lê Triện bỏ xác trận này

Nguyễn Xí, Đinh Lễ đưa tay vào tròng

Đinh Lễ bị chết đau lòng

Nguyễn Xí may mắn thoát vòng nguy nan

Minh Nguyên Tông điều quân sang

Quảng Tây binh mã Liễu Thăng lên đường

Quân đi vội vã khẩn trương

Mộc Thạnh theo hướng Vân Nam tiến vào

Trước khi viện binh giặc vào

Lê Lợi buộc phải đánh vào Xương Giang

Nghĩa quân đã vây nhiều tháng

Nhưng thành cao và lính tráng lại đông

Lê Lợi cho quân tấn công

Từ ngoài ta bắn thần công vào thành

Lam Sơn bắc thang lên thành

Quân sỹ trong thành chống trả rất hăng

Trận chiến mỗi lúc một căng

Lê Lợi đắp đất cao ngang mặt thành

Nhiều con đường đất vào thành

Nghĩa quân tràn hết vào thành Xương Giang

Quân Minh bị đánh nát tan

Xác chết hàng ngàn chồng chất lên nhau

Lưu Tử Phụ chết rụng đầu

Lý Nhiệm cũng thế về chầu Diêm Vương

Liễu Thăng cũng đã lên đường

Tin tức từ phía biên cương báo về

Lê Lợi bình tĩnh lắng nghe

Ông cho các tướng tiến về Chi Lăng

Lê Sát, Đinh Liệt, Lê Lãnh

Lê Nhân Chú cùng với cánh Lê Thụ

Năm tướng phòng thủ đón chờ 

Liễu Thăng hùng hổ ngang tàng kéo sang

Lê Lý và Lê Văn An

Đón chờ Mộc Thạnh Vân Nam đang về

Liễu Thăng bừng bừng khí thế

Đến Nam Quan liền ra vẻ kiêu căng

Trần Lựu trấn thủ Nam Quan

Giả thua để dụ cho quân giặc vào

Trần Lựu chạy về Ải Lưu

Liễu Thăng ào ào xua lính tiến lên

Trần Lựu cho quân lùi thêm

Liễu Thăng tiến liền đến ải Chi Lăng

Quân Minh có vẻ rất hăng

Vì thắng quá dễ nên càng chủ quan

Liễu Thăng chỉ dẫn trăm quân

Men theo sườn núi đuổi quân họ Trần

Mã Yên Sơn đã đến gần

Trần Lựu, Lê Sát bất thần xông ra

Lưu Nhân Chú đón từ xa

Liễu Thăng đơn độc thế là chết ngay

Quân ta thắng lớn trận này

Tướng giặc Lương Minh bỏ thây

Lý Khánh tự sát tại ngay chiến trường

Hoàng Phúc, Thôi Tụ cùng đường

Quân Minh tìm đường chạy đến Xương Giang

Lam Sơn đã chiếm Xương Giang

Hoàng Phúc, Thôi Tụ vội vàng đóng quân

Giặc chưa có kịp nghỉ chân

Đại quân Lê Lợi đã gần cạnh bên

Quân Minh phát hoảng cả lên

Lam Sơn nghĩa sỹ bốn bên đánh vào

Hoàng Phúc, Thôi Tụ lao đao

Lòng quân hỗn loạn, nhao nhao tinh thần

Lam Sơn khí thế như thần

Quân Minh dần dần tan nát cả ra

Năm vạn quân phơi thây ra

Ba vạn còn lại xin mà được tha

Hoàng Phúc cúi đầu hàng ta

Thôi Tụ ngoan cố thành ma không đầu

Mộc Thạnh cảm thấy lo âu

Nghe Liễu Thăng bị chém đầu bèn lui

Lam Sơn truy kích đến nơi

Quân Minh một vạn bỏ đời rừng sâu

Vương Thông biết tin buồn rầu

Lê Lợi trong đầu muốn giặc rút đi

Giặc Minh giờ chẳng còn gì

Nếu không rút thì sẽ bị giết ngay

Vương Thông chấp thuận chọn ngày

Hai bên cùng bày buổi lễ ước giao

Hội thề nhân nghĩa ngọt ngào

Hai bên khăng khít kết giao thâm tình

Quân Minh tổ chức lui binh

Người Nam thương tình cấp ngựa, cho xe

Thuỷ quân hỗ trợ thuyền bè

Giặc lũ lượt về phương bắc rất đông

Vậy là giải phóng non sông

Lê Lợi về đất Thăng Long thuở nào

Lê Thái Tổ ở ngôi cao

Đông Đô tái tạo kinh thành nước ta

Cáo Bình Ngô được truyền ra

Thống nhất Sơn Hà, hồi phục sức dân

Nguyễn Trãi là bậc công thần

Cả đời vì nước vì dân hiến mình

Hậu Lê rạng rỡ văn minh

Một triều đại lớn , nước mình mở mang

Đại Việt trở lại huy hoàng

Tiếng trống đồng mãi ngân vang ngàn đời.

-NguyenDuySac 2002-

ANH HÙNG QUẬT KHỞI

 Anh Hùng Quật Khởi

Trích' Cuộc trường chinh ba vạn ngày"

Tác giả Nguyễn Duy Sắc

Lòng dân như đợt sóng triều

Ông Nguyễn Duy Hiệu là người Quảng Nam

Nghe lời hiệu triệu vua ban

Ông cùng nghĩa sỹ diệt gian, trừ tà

Trần Văn Dư, Nguyễn Tiểu La

Cùng Phan Bá Phiến hội thề đánh Tây

Đồn luỹ được tiến hành xây

Nghĩa binh quy tụ một ngày một đông

Nguyện rằng trung nghĩa một lòng

Dù cho nguy hiểm, khó khăn không nề

Thành La Qua, nghĩa quân về

Tuần phủ Nguyễn Ngoạn chạy đi cứu mình

Bố chính quan Bùi Tiến Tiên

Nghe nghĩa quân đến cũng chuồn đi ngay

Nghĩa quân tiêu diệt thẳng tay

Những kẻ hèn nhát theo Tây phản nòi

Triều đình và Pháp trả lời

Quan binh tiến tới hiệp đồng tấn công

Tướng Schants có lực lượng đông

Bọn chúng phối hợp nhiều vòng bao vây

Không đương đàu nổi súng Tây

Nghĩa quân bỏ chạy, mất đi nhiều đồn

Giặc Tây bố ráp dập dồn

Tình hình nguy khốn, nghĩa quân cứ lùi

Trần Văn Dư bèn rút lui

Ông bàn kế hoạch tạm thời giải binh

Trốn tránh quan quân triều đình

Chờ đợi xem xét tình hình về sau

Nguyễn Duy Hiệu ra đứng đầu

Văn Dư có ý muốn vào gặp vua

Vì ông trước là thầy vua

Ông muốn xin với nhà vua vài điều

Tuy nhiên ông chưa vào triều

Quảng Nam tổng đốc đã điều tra ra

Châu Đình Kế bắt Văn Dư

Kế muốn dùng đó để mà lập công

Kế tìm cách dụ hàng ông

Kế rằng người Pháp tấn công kinh thành

Quan binh bị đánh tan tành

Không ai đủ sức đấu tranh bây giờ

Sao ông không lo làm thơ

Bày đặt nổi loạn giở trò mà chi

Tôi khuyên ông hàng Tây đi

Ông muốn cái gì họ cũng chiều ngay

Văn Dư rằng bọn giặc Tây

Chúng đang giày xéo đất này ngày đêm

Anh hùng khắp xứ nổi lên

Không ai chịu sống ươn hèn như mi

Muốn giết ta thì giết đi

Hàng Tây làm gì để nhục cháu con

Kế rằng người sống phải khôn

Mạng không giữ được thì còn mong chi

Chúng ta chống Tây bằng gì

Bọn họ vũ khí thật là tối tân

Nhẫn nhục để giữ bản thân

Sau này có lúc cháu con trả thù

Ông đừng trung quá hoá ngu

Triều đình còn bị đánh thua kia kìa

Dư rằng khỏi nói làm chi

Chúng ta khác chí không đi chung đường

Ông đã bán đứng quê hương

Tôi không thích sống chung phường tay sai

Vậy là Kế quyết ra tay

Kế mượn quân Pháp giết ngay anh hùng

Nguyễn Duy Hiệu về Kế Sơn

Ông chỉnh đốn lại nghĩa quân dần dần

Tân Tỉnh Trung Lộc bản doanh

Nghĩa quân lớn mạnh bắt đầu tìm Tây

Đường xe lửa Pháp định xây

Đèo Hải Vân có lính Tây thăm dò

Duy Hiệu tiến đến đánh vô

Tây chết hết số công binh mở đường

Bãi Chài rồi lại Cẩm Muồng

Nghĩa quân mai phục các đường đánh ra

Lính Tây cùng lính triều ca

Bỏ xác la liệt đầy ra cánh đồng

Trung Kỳ khâm sứ phản công

Hector cho lính rất đông đánh vào

Triều đình cử Nguyễn Thân theo

Hai cánh quân lớn bắt đầu xông lên

Tân Tỉnh Trung Lộc nát tan

Gò May bị phá tan hoang không còn

Nghĩa quân tháo chạy khỏi đồn

Duy Hiệu, Bá Phiến hết lòng phá vây

Cửa An Hoà dừng vài ngày

Sau đó họ chạy trở về Phước Sơn

Nguyễn Thân lại kéo quân lên

Thế cùng lực kiệt, nghĩa quân suy tàn

Vì muốn cứu mạng ba quân

Phan Bá Phiến phải tự thân huỷ mình

Duy Hiệu từ giã nghĩa binh

Ông về thăm viếng mẹ mình vài hôm

Sau đó ông tự đeo gông

Một mình đến gặp Nguyễn Thân nộp mình

Ông bị giải về triều đình

Chính quyền dự tính khuyên ông đầu hàng

Nhưng Hiệu khí tiết hiên ngang

Nên Viện Cơ Mật vội vàng giết ngay

Nguyễn Thân đàn áp thẳng tay

Nghĩa sỹ bị giết mỗi ngày một đông

Pháp khen và đã thưởng công

Bội Tinh Bắc Đẩu huân chương sáng ngời

Vua Đồng Khánh khen hết lời

Nguyễn Thân được thưởng vàng thoi, lụa là

Hàm Thượng thư về ông ta

Nghĩa Định Tiễu phủ sứ là chức danh.

Đồng thời có một hùng anh

Nguyễn Xuân Ôn vốn trung thành với vua

Sau khi thất thủ kinh đô

Xuân Ôn cũng đã phất cờ dấy binh

Nghệ An là tổng hành dinh

Ông cho quân lính dựng thành Đồng Thông

Buổi đầu, nghĩa sỹ theo đông

Xuân Ôn anh dũng luôn xông đi đầu

Quân Pháp lắm trận thua đau

Nghĩa quân đã đánh chiếm vào vài nơi

Pháp thiệt hại một số người

Cho nên tức tối bắt đầu phản công

Pháp bỏ ra ít vàng ròng

Chúng đi dụ dỗ lấy lòng nghĩa quân

Những ai sống chỉ vì thân

Họ liền bán đứng anh em của mình

Cộng thêm lính của triều đình

Trà trộn vào đám nghĩa binh thăm dò

Vì thế nghĩa quân thua to

Pháp được chỉ điểm đánh vô đại đồn

Trận Đồng Nhân Pháp mạnh hơn

Chúng đánh dồn dập, nghĩa quân tơi bời

Nguyễn Xuân Ôn chạy tháo lui

Vết thương đầy hết trên người thảm thương

Trận Xóm Bố, ông cùng đường

Tính là tự sát thế nhưng không thành

Giặc bắt ông về kinh thành

Pháp đi bố ráp nghĩa binh mỗi ngày

Quê hương tràn ngập giặc Tây

Gia đình ly tán, đắng cay ngút trời

Nguyễn Xuân Ôn bị bắt rồi

Khởi nghĩa vì đã hết người cầm quân

Thế nên tan rã dần dần

Nước Nam uất ức dâng tràn nước sông.