KHÚC CA BUỒN NHÀ HỒ

 KHÚC CA BUỒN NHÀ HỒ

Nhà Trần đến lúc suy vong

Quan lại tham nhũng, vua không lo triều

Bá tánh cơ cực trăm điều

Giặc cướp nổi loạn rất nhiều các nơi

Quân lính biếng nhác ăn chơi

Lòng dân ca thán cuộc đời lầm than

Trước nguy cơ sẽ tiêu tan

Quan Lê phụ chính mưu toan soán Trần

Quyền lực thao túng dần dần

Thanh lọc vây cánh họ Trần khắp nơi

Lê Quý Ly gặp đúng thời

Thâu tóm chính sự về nơi phe mình

Sau cùng làm chủ triều đình

Sát hại thân tín họ Trần dã man

Số người chết đến hàng ngàn

Số chạy thoát được lên ngàn ẩn thân

Quý Ly cướp ngôi nhà Trần

Cải cách hành chính có phần gắt gao

Tây Kinh xây đắp luỹ cao

Triều đình chuyển vào đến tận xứ Thanh

Thăng Long thành một đô thành

Tên cũng được đổi trở thành Đông Đô( Kinh)

Tây Kinh bề thế quy mô

Tường xây đá hộc rất to và bền

Cung điện dựng mới hết lên

Một đô thị đẹp nhất trên nước mình

Kinh phí kiệt quệ dân sinh

Sức người mệt nhọc, dân tình xôn xao

Chính sự mâu thuẫn lên cao

Lòng dân đã hết tin vào Quan Gia

Tiền giấy lại được tung ra

Kinh tế khủng hoảng thế là rối reng

Quân đội đông nhưng yếu hèn

Suốt ngày bài bạc đỏ đen chơi bời

Lê Quý Ly lo rã rời

Thị sát dân chúng khắp nơi tình hình

Thay họ Hồ thành họ mình

Tây Đô làm chốn thành kinh nhà Hồ

Đại Việt đổi thành Đại Ngu

Hồ Quý Ly lên ngôi vua đứng đầu

Lãnh đạo không được bao lâu

Thấy mình già yếu bắt đầu nhường ngai

Hồ Hán Thương có đức tài

Quý Ly nhường lại ngai vàng cho con

Ông làm cố vấn giúp con

Quyền bính vẫn còn như một ông vua

Thái thượng hoàng cùng với vua

Chỉnh đốn nội bộ , đại tu triều đình

Càng ngày mọi việc rối tinh

Rất nhiều tướng lĩnh việc quân chán chường

Ngoại giao lủng củng trăm đường

Nhà Minh lại thường chèn ép nước ta

Hồ Quý Ly rất lo xa

Nghiên cứu vũ khí để mà phòng thân

Hồ Nguyên Trừng giỏi việc quân

Nhiệm vụ chủ yếu canh tân khí tài

Nghiên cứu chế tạo nỏ dài

Thuốc nổ các loại , giáp đồng hộ thân

Súng thần công mới, tối tân

Thành luỹ có phần gia cố thêm cao

Thuyền chiến đóng đinh sắt vào

Mở rộng kênh đào, phát triển thuỷ binh

Kỷ luật sắt với quân binh

Củng cố quân đội , tuyển binh càng nhiều

Lực lượng đông trên một triệu

Bố trí các lộ giống triều Trần xưa

Đại Ngu hùng mạnh không vừa

Ai Lao cũng phải chịu thua cúi đầu

Chân Lập triều cống ngọc châu

Những vùng phên giậu tỏ ra biết điều

Trước mặt nhẫn nhịn Minh triều

Mở rộng lãnh thổ thêm nhiều về nam

Quân Hồ tiến đánh nước Chăm

Phạm Nguyên Khôi xuống phương Nam chiếm thành

Quân Chăm thua trận rất nhanh

Chiêm Động, Cổ Luỹ trở thành đất ta

Quân Hồ thừa thắng tiến xa

Vây hãm Chiêm chúa trên đà nguy vong

Đồ Bàn bị vây nhiều vòng

Quân Hồ đã cố tấn công rất nhiều

Nhưng chưa phá được bao nhiêu

Vua Chăm cầu cứu Minh triều viện binh

Để tỏ lòng với đồng minh

Quân Minh đã phái viện binh tiến vào

Vua Chăm thoát trận ba đào

Quân Hồ chẳng có cách nào bèn lui

Tình hình không mấy gì vui

Hai vua lo lắng ngược xuôi rã rời

Miền nam, yên ổn xong rồi

Nhà Hồ phòng thủ những nơi hiểm nghèo

Để đối phó với Minh triều

Đồn luỹ xây nhiều và rất quy mô

Chiến thuyền súng ống lắp vô

Tình báo liên tục thăm dò nhà Minh

Thành Đa Bang xây mới tinh

Chiến luỹ kiên cố , tinh binh đóng nhiều

Trên những con sông trọng yếu

Đóng cọc rất nhiều để chặn thuỷ quân

Quân đội tăng cường tập trận

Họ Hồ cố lấy lòng dân trở về

Tuy nhiên mâu thuẫn nhiều bề

Danh Nho, học sỹ chán chê triều đình

Họ Hồ bị cô lập mình

Số người thân tín càng ngày ít đi

Nhà Minh đòi đất biên thuỳ

Nhà Hồ nhân nhượng cắt đi vài phần

Xứ Lộc Châu rất thưa dân

Vốn là một phần đất của Tư Minh

Mười phần ngày trước thuộc mình

Nhà Hồ trả lại nhà Minh ba phần

Tình hình tạm lắng xuống dần

Trần Thiêm Bình giả làm thân tộc Trần

Sang Minh bày vẽ phân trần

Kể tội họ Hồ cướp mất ngôi vua

Minh Thành Tổ nghe phân bua

Nhân cơ hội ấy để xua quân vào

Lý Ỷ đi sứ tiến vào

Mang danh Thiên tử ngôi cao ra điều

Rằng họ Hồ gây nhũng nhiễu

Trần Thiêm Bình đến Thiên triều cầu xin

Nhà Hồ theo dõi tình hình

Biết rằng Lý Ỷ sang rình nước ta

Lệnh truyền phải giết phòng xa

Nhưng mà Lý Ỷ chạy xa mất rồi

Lý Ỷ báo cáo lắm lời

Chủ yếu hạ nhục vua tôi nhà Hồ

Hồ Hán Thương rất là lo

Nguyễn Cảnh Chân được cử vô Minh triều

Biểu dâng tạ tội đôi điều

Những ý chủ yếu là xin hiếu hoà

Xin rước Thiêm Bình về nhà

Cung nghinh đón tiếp để mà trả ngôi

Chấp nhận được làm bề tôi

Vua Minh nghe vậy mở lời ra ngay

Chấp thuận những biểu thư này

Nếu Hồ quy thuận phong ngay chư hầu

Đại Ngu sẽ là một châu

Sáp nhập Minh quốc cùng nhau vững bền

Họ Hồ nghĩ vậy chẳng nên

Khéo léo co kéo dài thêm hội đàm

Ngoại giao qua lại thời gian

Họ Hồ lại phái sứ sang điều đình

Cố lắng nghe thêm sự tình

Sứ Lưu Quang Đình, Phạm Canh đến triều

Vua Minh đã hiểu đôi điều

Tuy nhiên đã muốn ít nhiều đánh ta

Lưu Quang Đình bị đuổi ra

Phạm Canh bị giữ để mà dò tin

Họ Hồ nắm bắt thông tin

Biết rằng tình hình sẽ đánh nhau to

Nhà Minh bắt đầu kiếm cớ

Trần Thiêm Bình được hỗ trợ quay về

Quân đội hộ tống chỉnh tề

Mười vạn quân đã tiến về biên cương

Hàn Quan, Hoàng Trung làm tướng

Thuỷ bộ hai đường đánh xuống Đại Ngu

Hồ Nguyên Trừng ra phòng thủ

Hoàng Trung di chuyển từ từ tiến sang

Cửa Lãnh Kinh ta chặn ngang

Quân Hồ vội vàng khinh địch ít hơn

Chủ quan nên đánh như vờn

Thành ra thất bại chết hơn vài ngàn

Rất nhiều tướng lĩnh bỏ thân

Phạm Nguyên Khôi, Chấn Cương tử trận

Chu Bỉnh Chương, Tam Bỉnh vùi thân

Trần Huyên Huyên cũng phơi thân chiến trường

Trần Thái Bộc chết đau thương

Hồ Nguyên Trừng phải tìm đường chạy nhanh

Quân ta bị đánh tan tành

Nguyên Trừng phải đành tháo chạy thoát thân

Hồ Vấn đã kịp nhanh chân

Quân đi lặng lẽ bất thần tấn công

Hoàng Trung đang ở bờ sông

Trở tay không kịp, đành lòng rút đi

Quân Minh chạy đến biên thuỳ

Hồ Xạ, Trần Đĩnh đã đi cản đường

Khoá chặt những lối biên cương

Hoàng Trung cùng đường xin lối thoát thân

Đứng trước cái chết đang gần

Cao Cảnh nhận lệnh đã cầm thư sang

Quân Minh phủ phục đầu hàng

Trần Thiêm Bình bị giải sang quân Hồ

Nhiều lính bị ta cầm tù

Thiêm Bình bị xử lăn trì chết ngay

Minh Thành Tổ biết chuyện này

Huy động binh mã chọn ngày đánh ta

Thần công, đại nỏ, chiến xa

Dân binh, lương thảo thật là khuyếch trương

Thuỷ quân đã rất khẩn trương

Kỵ binh trên những chiến trường hội sư

Thảo thêm một bố cáo thư

Phù Trần diệt Hồ truyền xuống phương nam

Tình hình rất đỗi nguy nan

Quan Gia vội vàng sai sứ sang Minh

Trần Cung Túc phải liều mình

Giải thích tình hình về chuyện đánh nhau

Đại Ngu chấp thuận cúi đầu

Xin được triều cống ngọc châu, bạc vàng

Rằng Trần Thiêm Bình kẻ gian

Mạo nhận tôn thất mong làm quân vương

Vua Minh xem rẻ khinh thường

Bắt Trần Cung Túc nhốt luôn vào tù

Kế hoạch đã được dự trù

Quyết lòng đánh chiếm Đại Ngu bắt Hồ

Chu Năng , Mộc Thạnh, Trương Phụ

Ba tướng nhận chỉ tiếp thu soái kỳ

Chu Năng nhận ấn Chinh Di

Mộc Thạnh, Trương Phụ cùng đi phó đoàn

Tập hợp quân mã hoàn toàn

Binh tám mươi vạn tiến sang nước mình

Biên cương cấp báo tình hình

Lực lượng hùng hậu quân Minh tiến vào

Đại Quân đã đến Lộc Châu

Chuẩn bị kế hoạch bắt đầu tấn công

Tiết trời đang độ mùa đông

Gió mưa rét mướt , núi sông thảm sầu

Trải qua một trận ốm đau

Chu Năng đã chết , chuyển giao binh quyền

Trương Phụ thống lĩnh toàn quyền

Quân Minh ổn định xong liền tiến lên

Trương Phụ, Trần Húc đi tiên

Đoàn quân thiện chiến oai danh lẫy lừng

Quân Minh chặt đốn cây rừng

Quân bốn mươi vạn không ngừng bước chân

Pha Luỹ đã đến rất gần

Quân Hồ không dám ra ngăn chút nào

Mộc Thạnh, Lý Bân cũng vào

Xẻ núi mở lối đi mau từng ngày

Ải Phú Lệnh đến liền ngay

Thám mã cấp báo về ngay nhà Hồ

Biên cương bỏ để giặc vô

Một quyết định khiến nhà Hồ thua to

Quân Minh di chuyển tự do

Chẳng mà mấy chốc đã vô nước mình

Tại Bạch Hạc, giặc hội binh

Trương Phụ cho lính rêu rao chửi Hồ

Kể tội triều đình nhà Hồ

Cướp ngôi , soán chúa , mưu mô gian tà

Hịch truyền cứ thế phát ra

Quân Hồ vào thế thật là khó khăn

Lung lay ý chí ba quân

Giặc Minh đã khiến cho dân bỏ Hồ

Mạc Địch, Mạc Viễn phản đồ

Nguyễn Huân, Mạc Thuý bỏ Hồ theo Minh

Minh được rất nhiều hàng binh

Trương Phụ cho lính tấn công quân Hồ

Hồ Xạ bị trận thua to

Lùi về nam bờ sông Cái đóng quân

Giặc Minh cho thuyền chuyển quân

Trần Đĩnh đã có ém quân đợi chờ

Bãi Thiên Mạc, giặc lên bờ

Trần Đĩnh mai phục bất ngờ xông ra

Quân Minh bị đánh bật ra

Thiệt hại vô số thế là rút lui

Sau khi củng cố lại rồi

Trương Phụ ra lệnh đánh nơi Mộc Hoàn

Nguyễn Công Khôi rất chủ quan

Vui chơi thác loạn việc binh không màng

Quân Minh đánh trại nát tan

Thuyền chiến bị đốt cháy lan rực trời

Hồ Nguyên Trừng buồn rã rời

Giặc chiếm ưu thế hết rồi còn đâu

Tướng sỹ Đại Ngu lo âu

Nội bộ bắt đầu mâu thuẫn với nhau

Thành Đa Bang là tuyến đầu

Căn cứ rất mạnh đối đầu quân Minh

Hồ Quý Ly cứ trông tin

Lo lắng tình hình chiến sự Đa Bang

Hồ Nguyên Trừng gửi thư rằng

Không sợ giặc mạnh, sợ lòng dân xa

Trong Đa Bang đông quân ta

Thần công, voi chiến quả là rất đông

Hào thành đã có lòng sông

Những hàng cọc nhọn làm chông cản thuyền

Đồn canh lính gác thường xuyên

Thuỷ quân đồn trú chiến thuyền khắp nơi

Trương Phụ thị sát tận nơi

Nghiên cứu kỹ lưỡng thế rồi tiến công

Ban đêm quân Minh vượt sông

Hai cánh hiệp đồng nổ súng tấn công

Tây bắc, Trương Phụ, Hoàng Trung

Mộc Thạnh đánh cùng Trần Tuấn , tây nam

Quân Minh bắn pháo mở màn

Đại bác nhả đạn thẳng vào Đa Bang

Trong thành bắn trả hiên ngang

Hoả lực cũng mạnh sánh ngang kẻ thù

Đạn đá bay cứ vù vù

Tên như gió cuốn mịt mù không trung

Pháo lệnh vang lên đùng đùng

Trống trận tùng tùng trợ chiến hai bên

Quân Minh bắc thang leo lên

Mặt thành xác chết chồng lên lấp đầy

Quân Hồ đánh chẳng ngơi tay

Trong trận chiến này máu chảy thành sông

Quân Minh cố sức tấn công

Nhưng thành kiên cố nên không thể vào

Xác chết lấp hết chiến hào

Vẫn chưa tìm được cách nào để vô

Nguyễn Tông Đỗ tướng nhà Hồ

Cho quân đục lỗ xuyên qua tường thành

Voi trận xông ra ngoài thành

Định mở đường máu giúp thành giải vây

Nào ngờ quân Minh đã hay

Hoả tiễn bắn bầy voi chiến te tua

Quân Minh vẽ đầu sư tử

Voi thấy hình lũ sư tử nên kinh

Bầy voi lồng lộn linh tinh

Quân Hồ rối loạn đội hình thua đau

Voi chiến lùi lại tuyến sau

Quân sỹ lũ lượt kéo nhau vào thành

Quân Minh truy đuổi thật nhanh

Giặc chui qua lỗ vào thành Đa Bang

Quân Hồ bị đánh nát tan

Trận địa phơi xác hàng ngàn chiến binh

Tướng Lương Dân Hiến bỏ mình

Tướng Thái Bá Nhạc hy sinh trong thành

Toàn quân bị đánh tan tành

Súng ống, voi chiến đều thành tù binh

Quân Hồ tháo chạy thất kinh

Toàn tuyến phòng thủ quân mình vỡ tan

Tàn binh lui xuống Hoàng Giang

Trương Phụ chuẩn bị đánh sang Đông thành

Quân Minh tiến đến Đông kinh

Chưa nắm được rõ địa hình nơi đây

Trương phụ không tấn công ngay

Thăm dò địa thế từng ngày gắt gao

Nguyễn Thuý, Đặng Nguyên giúp vào

Bản đồ trận địa , luỹ hào của ta

Bọn hàng tướng bán quê nhà

Nối giáo cho giặc thật là nhục thay

Sau khi kế hoạch trình bày

Trương Phụ ra lệnh đánh ngay quân Hồ

Quân Minh tiến đến Đông đô

Đốt hàng cọc gỗ xung quanh sông Hồng

Bốn phía toàn đồng bằng không

Đông đô khó thủ dễ công, mất liền

Quân Minh vơ vét bạc tiền

Con trai bắt thiến, gái vào làm nô

Tan hoang khắp chốn Đông đô

Thăng Long ngày trước thành mồ bỏ hoang

Dân tình rất đỗi hoang mang

Rất nhiều danh sỹ ra hàng giặc Minh

Sau khi kiểm soát tình hình

Trương Phụ dự tính tiến về Tây Đô

Hồ Nguyên Trừng đến sông Lô

Thuỷ bộ tập kích đánh vô kẻ thù

Tuy nhiên lại bị đánh thua

Tổn thất rất nặng, quân nhu mất nhiều

Một vạn quân đã bị tiêu

Chiến thuyền rất nhiều bị đắm trên sông

Quân Hồ tháo chạy rất đông

Lui về Muộn Hải cố phòng thủ thêm

Mộc Thạnh liền kéo quân đến

Quân Hồ lại bại nữa thêm lần này

Cửa Đại An giữ vài ngày

Hồ Nguyên Trừng buộc rút ngay đi liền

Quân Hồ thất trận liền liền

Toàn quân phải rút về miền Tây đô

Dân miền bắc đều phản Hồ

Khiến cho thế lực họ Hồ tiêu tan

Quân Minh tàn sát dã man

Những người thân tín làm quan nhà Hồ

Ai theo chúng phản lại Hồ

Được ban chức tước tiến vô quan trường

Đại Ngu thất bại thảm thương

Họ Hồ cùng đường cố gắng lo toan

Nhưng lòng dân mất hoàn toàn

Họ Hồ đành lấy bạc vàng mua dân

Tìm người tài để kết thân

Gả những công chúa cho dân trung thành

Cố gắng kéo dài chiến tranh

Xây lại quân đội để giành giang sơn

Thế cục ngày càng tệ hơn

Họ Hồ trong thế cô đơn sắp tàn

Hai vua phải bỏ ngai vàng

Rong ruổi từ bắc vào nam nhiều lần

Quân Minh đánh chiếm dần dần

Tìm người họ Trần để lập nguỵ quân

Họ Hồ đã cố nhiều lần

Nhưng mà khí số đã tàn đành thua

Quân Minh bắt cả hai vua

Nguyên Trừng cũng bị bắt đưa vào tù

Thế là chấm dứt Đại Ngu

Nước Việt lại bị kẻ thù xiềng gông

Buồn sao trong tiếng trống đồng

Nỗi đau mất nước nói không thành lời.

Nguyễn Duy Sắc 2002

Tài liệu tham khảo chính: Đại Việt Sử Ký Thư,...

TÌNH SỬ LOA THÀNH

 TÌNH SỬ LOA THÀNH

(Duy Sắc)

Phía bắc có nước Nam Cương

Một thời hùng cường làm chủ Quảng Tây

Người Tày, Dao, Mán,…ở đây

Thục Phán lừng lẫy là người tài ba

Sau khi thâu tóm Sơn Hà

Đất Thành Bàn Chủ chính là kinh đô

Thục Phán gầy dựng cơ đồ

Cộng đồng Bách Việt nhập vô rất nhiều

Trung Nguyên đang lúc Tần triều

Quân đội đánh chiếm ra nhiều các nơi

Thục Phán khéo léo mở lời

Nhẫn nhịn Tần chúa để đời bình yên

Đồ Thư cũng chưa muốn phiền

Tạm chấp nhận liền để tránh đao thương

Thục Phán mở rộng Nam Cương

Ông đã tìm đường đến gặp Hùng Vương

Thục Vương hỏi cưới Mỵ Nương

Ý đồ dòm ngó quê hương của nàng

Vua Hùng làm chủ Văn Lang

Ông không chịu gả con sang nước người

Thục Vương căm giận trong người

Dã tâm cướp đất của người Văn Lang

Bao lần họ kéo quân sang

Vua Hùng dễ dàng đánh bại nhiều phen

Vua Hùng được tiếng ngợi khen

Thế nên mới bèn tự mãn kiêu căng

Thục Phán là bậc tài năng

Quyết tâm san bằng đế chế Văn Lang

Vũ khí luôn được sửa sang

Nỏ dài thuộc hàng tuyệt kỹ tấn công

Một phát bắn chục tên đồng

Uy lực mạnh mẽ thật không gì bằng

Trải qua được mấy mùa trăng

Thục Phán đánh thẳng quân vào Văn Lang

Vua Hùng ỷ thế ngang tàng

Xem thường kẻ địch vội vàng nên thua

Thục Phán dành lấy ngôi vua

Thống nhất hai nước làm vua một vùng

Âu Lạc bắt đầu xưng hùng

Lưỡng Quảng một vùng lãnh thổ bao la

Lĩnh Nam là đất nước ta

Âu Lạc từ đó thật là vang danh

Nhà Thục xây đắp kinh thành

Kinh tế phát triển rất nhanh mọi đường

Âu Lạc và Tần thông thương

Hai bên hữu hảo nhiều đường ngoại giao

Buổi đầu còn vẫn ngọt ngào

Nhưng mà tham vọng ai nào bỏ đi

Nhà Tần chinh phạt Man di

Tây bắc, đông bắc xong thì xuống nam

Nước lớn luôn có lòng tham

Đồ Thư tiến xuống phương nam tức thì

Sáu mươi vạn quân đã đi

Bách Việt lâm cảnh sầu bi đoạn trường

Chỉ còn Âu Lạc Thục Vương

Một nước hùng mạnh ngáng đường mà thôi

Đồ Thư bình định hết rồi

Bắt đầu tìm cách thu hồi ước giao

Quên đi hoà hoãn hôm nào

Ông ta tiến vào lãnh thổ nước ta

Thục Phán vốn đã lo xa

Quân đội nước nhà cũng bố trí xong

Đồ Thư tự mãn trong lòng

Ý định một trận dẹp xong mọi bề

Quân Tần khí thế mạnh ghê

Hùng hổ tiến về biên giới nước ta

Nhân dân sơ tán khỏi nhà

Vườn không nhà trống để mà trường chinh

Đồ Thư không thuộc địa hình

Quân sỹ mỏi mệt chiến chinh dài ngày

Lương thực không đủ trong tay

Tình hình có vẻ rất gay go nhiều

Đồ Thư cũng lắm đăm chiêu

Chưa thể sớm chiều tiêu diệt Thục Vương

Quân Thục anh dũng kiên cường

Ngày đêm tập kích tuyến đường vận lương

Quân Tần bị chết thảm thương

Nỏ dài uy lực sát thương vô cùng

Quân Tần lo sợ hãi hùng

Đồ Thư muốn rút thế nhưng khó lòng

Tướng sỹ liên tiếp tử vong

Quân Thục phục kích đánh trong đánh ngoài

Đồ Thư cảm thấy mệt nhoài

Bao năm vất vả đánh hoài không xong

Bắt đầu ông ấy nản lòng

Tính toán thu xếp về trong sớm chiều

Thục Phán bắt đầu ra chiêu

Bố trí rất nhiều quân chặn lối đi

Quân Tần im lặng rút đi

Quân Thục mai phục tức thì xông ra

Hai bên đánh giáp lá cà

Đồ Thư trúng tiễn thế là chết ngay

Toàn quân không thể trở tay

Quân Tần chết thảm trong ngày đau thương

Sau khi ổn định chiến trường

Thục Phán tái thiết quê hương của mình

An Dương Vương được tôn vinh

Nhân dân thuận tình hết mực thương yêu

Các tộc hưởng ứng càng nhiều

Cho nên nhà Thục rất nhiều quân binh

Ông chọn đất xây đế kinh

Bản đồ quy hoạch công trình Cổ Loa

Giữa vùng châu thổ hiền hoà

Sông Hồng tươi tốt cỏ hoa đôi bờ

Thành cao được đắp từng giờ

Nguy nga tráng lệ , nên thơ mỹ miều

Hào thành ngang dọc nhiều chiều

Chiến luỹ bố trí rất nhiều tháp canh

Trong ngoài nhiều lớp tường thành

Xoắn hình trôn ốc tạo thành mê cung

Trung tâm là chỗ hoàng cung

Hoàng tộc dinh thự với cùng phủ quan

Cổ Loa vững chắc an toàn

Quân đội có lắm cơ quan vòng ngoài

Thục Phán cảm thấy rất oai

Kinh đô rất đẹp nằm ngoài ước mơ

Quốc gia phát triển từng giờ

Dân chúng chung hưởng giấc mơ thái bình

Kinh tế phát triển dân sinh

Luật pháp thành hình một nước văn minh

Sau nhiều năm không chiến chinh

Âu Lạc vươn mình phát triển rất nhanh

Nhà Tần sau cuộc tranh giành

Đất nước tan nát chia thành nhiều phe

Triệu Đà củng cố tàu xe

Quân đội mạnh mẽ chiếm vùng Phiên Ngung

Nhà Tần đấu đá lung tung

Trung Nguyên nhiều bậc anh hùng nổi lên

Triệu Đà nhân dịp cũng lên

Nam Việt đế chế thành tên một vùng

Kinh Đô đóng tại Phiên Ngung

Quân Việt xưng hùng trên cõi Lĩnh Nam

Triệu Đà muốn chiếm phương nam

Chinh phục Âu Lạc để làm quận, châu

Sau khi lập nước không lâu

Triệu Đà bắt đầu tiến đánh nước ta

Quân Việt mệt nhọc đường xa

Họ đánh vất vả tấn công Loa thành

Thục Phán cố thủ trong thành

Nỏ dài tên cứng trong thành bắn ra

Triệu Đà có lắm chiến xa

Kỵ binh tài gỏi nhưng mà bó tay

Quân Thục thuỷ chiến lại hay

Quân Việt ngày ngày càng bị tiêu hao

Bộ binh cố vượt chiến hào

Leo thang lên luỹ đánh vào bên trong

Nhưng mà thành ốc nhiều vòng

Quân Việt đi cứ lòng vòng mãi thôi

Họ đánh tới tấp liên hồi

Vẫn không thấy lối để mà tiến lên

Quân Thục đánh trả bằng tên

Cuộc chiến mỗi lúc trở nên kinh hoàng

Nhà dân bị phá tan hoang

Một vùng chiến địa máu loang đỏ ngầu

Quân Việt không thể đánh lâu

Lương thực bắt đầu thiếu thốn khó khăn

Toàn quân không đủ thức ăn

Triệu Đà đành phải cắn răng rút về

Thật là thất bại ê chề

Ông ta nghĩ kế giao hoà kết thân

Trọng Thuỷ chấp nhận hiến thân

Làm kẻ gián điệp để gần Thục Vương

Triệu Đà cho sứ lên đường

Sính lễ mang đến Thục Vương cầu hoà

Rằng là hai nước chúng ta

Chung dòng Bách Việt nên là anh em

Đánh nhau dân chúng khổ thêm

Cuộc sống êm đềm sẽ bị phá tan

Chia ly dòng lệ chứa chan

Tan nhà, nát cửa muôn ngàn đắng cay

Nay , tôi gửi con sang đây

Tôi muốn để nó ở đây với ngài

Tôi xin hỏi cưới con ngài

Chúng ta qua lại hai nhà thông gia

Trọng Thuỷ liền bước đi ra

Chàng trai cao lớn thật là khôi ngô

Mọi người khen ngợi trầm trồ

Chỉ có Cao Lỗ trong lòng thấy lo

An Dương Vương không đắn đo

Ông nói chấp thuận để cho giao hoà

Mỵ Châu đẹp tựa như hoa

Nàng chấp nhận lên xe hoa theo chồng

Hai bên nâng chén rượu nồng

Hôn lễ tổ chức rất đông khách mừng

Tiệc vui , hát xướng tưng bừng

Âu Lạc, Nam Việt ăn mừng bang giao

Trọng Thuỷ ăn nói ngọt ngào

Lời đường, ý mật rót vào Mỵ Châu

Đêm đêm hay giả u sầu

Than thân trách phận lắm câu u buồn

Mỵ Châu nước mắt cũng tuôn

Thương chồng phải chịu nỗi buồn tha hương

Nàng đã hết dạ yêu thương

Chỉ dẫn tỏ tường phong tục lễ nghi

Công chúa đang tuổi xuân thì

Men yêu đã khiến cho si mê chàng

Trọng Thuỷ cũng rất yêu nàng

Nhưng vì chữ hiếu nên chàng cũng lo

Ngày ngày, chàng cứ đắn đo

Ngao du khắp xứ thăm dò các nơi

Bề ngoài làm vẻ vui chơi

Bên trong thì lại rối bời mưu toan

Ai ai cũng nghĩ chàng ngoan

Vâng lệnh hoàn toàn ý của Thục Vương

An Dương Vương cũng rất thương

Của ngon vật lạ cũng thường mang cho

Cao Lỗ thì luôn âu lo

Ông cho thân tín thăm dò thông tin

Cố gắng tìm hiểu tình hình

Để xem Trọng Thuỷ đã rình những đâu

Vào một đêm trời mưa ngâu

Tâm trạng u sầu, Trọng Thuỷ nói ra

Rằng ta rất nhớ quê nhà

Nên đang định muốn thăm cha em à

Vài hôm mình sẽ cách xa

Liệu em có trách là ta bạc tình

Mỵ Châu nghe vậy giật mình

Rằng chàng có nghĩa có tình với cha

Em chỉ phận dâu thôi mà

Thế nhưng hai nước chúng ta xa vời

Chàng đi cách biệt phương trời

Biết trong cuộc đời còn có gặp nhau

Nàng chớ nói làm ta đau

Chúng ta nào có xa nhau đâu nào

Tình nàng thắm thiết biết bao

Ân nghĩa ngọt ngào ta chẳng phụ đâu

Nhưng ta xa cha đã lâu

Nay muốn về gặp nói câu nghĩa tình

Vậy chàng chờ đến bình minh

Em vào cung điện rồi trình vua cha

Để cha giúp đỡ đường xa

Người đi hộ tống về nhà cho nhanh

Trọng Thuỷ nói anh không đành

Việc cha phải dành quốc sự em ơi

Anh đi một chuyến vui chơi

Không muốn nhiều lời kinh động đến cha

Bây giờ chỉ mới canh ba

Anh lên đường gấp về nhà thăm cha

Mỵ Châu nức nở kêu ca

Chàng đi như thế thật là không hay

Ai mà đi như thế này

Khác gì bỏ trốn , cha hay sẽ buồn

Thuỷ rằng anh phải đi luôn

Việc gấp, nên buồn cũng phải nén thôi

Sau khi ta đã đi rồi

Dặn em hãy nhớ những lời của ta

Nếu mai binh biến xảy ra

Nàng làm ám hiệu để ta tìm nàng

Áo lông ngỗng nàng nên mang

Dấu vết lông ngỗng dễ dàng tìm ra

Giờ ta về gấp gặp cha

Hẹn ngày tái ngộ hai ta sum vầy

Nói xong Trọng Thuỷ đi ngay

Mỵ Châu không hiểu chuyện này là sao

Nàng gọi một lính gác vào

Rằng ngươi đi báo cha ta việc này

Người của Cao Lỗ đến ngay

Rằng trình công chúa việc này không hay

Phò Mã bỏ đi thế này

Quân cơ bại lộ, sau này nguy to

Mỵ Châu im lặng buồn so

Nàng không biết xử lý cho thế nào

Nàng nói không được ồn ào

Chồng ta lòng dạ thế nào ta hay

Các ngươi mau hãy đi ngay

Còn cái việc này giữ kín nghe không

Người của Cao Lỗ nản lòng

Hắn ta báo động đến toàn lính canh

Rằng là phải đuổi theo nhanh

Bắt Trọng Thuỷ lại kinh thành trong đêm

Cao Lỗ đang ngủ êm đềm

Giật mình hốt hoảng , ướt mèm mồ hôi

Ông nghĩ có chuyện to rồi

Toàn quân báo động thế rồi đuổi theo

Vượt nhiều trạm gác ngặt nghèo

Trọng Thuỷ leo núi trèo đèo chạy đi

Cuối cùng cũng đến biên thuỳ

Quân Việt tiếp đón rước đi về nhà

Trọng Thuỷ trình báo Triệu Đà

Cơ quan, vũ khí quân ta bố phòng

Bản đồ chi tiết nhiều vòng

Chiền hào, căn cứ tuyến trong tuyến ngoài

Trọng Thuỷ chỉ dẫn rạch ròi

Tình hình nội bộ vua tôi thế nào

Vũ khí mạnh nhất ra sao

Đó là cung nỏ trên cao đặt nhiều

Nỏ Liên Châu bắn tên nhiều

Một phát uy lực giết nhiều đối phương

Những chỗ thành không cao tường

Một vài con đường hiểm yếu dễ công

Triệu Đà vui vẻ trong lòng

Ông ta triệu tập rất đông mọi người

Xong rồi ngước mặt lên cười

Thục Phán ngày tàn của ngươi đến rồi

Chúng ta phải tấn công thôi

Triệu Đà nghị sự xong rồi phát binh

Biên cương cấp báo tình hình

An Dương Vương vẫn còn khinh Triệu Đà

Rằng hắn lại dám đánh à

Ông gọi liền các tướng ra cùng bàn

Cao Lỗ bèn mới thở than

Lần này ta khó đánh tan kẻ thù

Chúng ta thiếu thốn quân nhu

Trọng Thuỷ do thám đã thu quân tình

Hắn chắc nắm rõ tình hình

Cho nên bệ hạ chớ khinh Triệu Đà

An Dương Vương chưa hiểu ra

Rằng thằng con rể của ta đâu rồi

Lỗ thưa hắn đã đi rồi

Chúng thần truy bắt để lôi hắn về

Nhưng mà hắn chạy nhanh gê

Trong đêm lặng lẽ, hắn về Phiên Ngung

Thục Phán nổi giận đùng đùng

Con ta nó đã thuỷ chung với chồng

Nó vì cái nghĩa vợ chồng

Bỏ đi tình cảm non sông thế này

Mau bắt nó đến đây ngay

Toàn quân quyết chiến trận này không lui

Thấy vua tỏ vẻ không vui

Cao Lỗ liền ngồi lý giải sâu xa

Rằng đây là cái tình nhà

Công chúa nhà của chúng ta nặng tình

Thân nhi nữ hiểu chưa tinh

Chữ tình, chữ hiếu một mình phải mang

Bệ hạ trách, chỉ khổ nàng

Triệu Đà giờ đã đánh sang nước mình

Thần xin nhận lệnh dẫn binh

Nguyện hiến sức mình đền đáp non sông

An Dương Vương buồn trong lòng

Nghe Cao Lỗ nói làm ông tỉnh người

Ông liền ngước mặt lên trời

Rằng ta ngang dọc một đời chiến chinh

Quân Tần còn phải khiếp kinh

Hôm nay lại tự diệt mình hay sao

Cổ Loa thành luỹ rất cao

Nỏ Liên Châu mạnh lẽ nào sợ ai

Hãy mang trống đồng ra đây

Ta làm lễ tế trong ngày hôm nay

Trống đồng được mang đến ngay

Ba quân tướng sỹ quỳ đầy xung quanh

Toàn quân thề quyết giữ thành

Dù chết cũng chẳng bỏ thành chạy đi

Cổ Loa khắp chốn kinh kỳ

Nhân dân chuẩn bị chiến tranh lâu dài

Tên đồng từng bó rất dài

Chúng được mang đến pháo đài, tháp canh

Cung, nỏ được lắp tên nhanh

Những đội cung thủ hộ thành đã lên

Máy bắn đá được đặt lên

Bộ binh dàn hết lên trên mặt thành

Cao Lỗ dẫn quân ra thành

Thuỷ bộ phối hợp dàn thành trận ngay

Triệu Đà di chuyển nhiều ngày

Quân Việt lực lượng lần này rất đông

Có nỏ dài lắp tên đồng

Chiến xa hùng hậu rắn rồng nối đuôi

Thuỷ quân theo gió buồm xuôi

Toàn quân đến dưới chân thành Cổ Loa

Hai bên thế trận giăng ra

Âu Lạc vội vã xua đàn voi lên

Cung thủ liên tục bắn tên

Bộ binh yểm trợ tiến lên từ từ

Quân Việt không phút chần chừ

Chiến xa, quân kỵ từ từ cũng lên

Nỏ dài bắn cả rừng tên

Chiến sỹ hai phía gục trên cánh đồng

Sau nhiều những loạt tên đồng

Chiêng cồng, tiếng trống ầm ầm hét la

Một trận đánh sáp lá cà

Người chết như rạ , máu hồng thành sông

Tan hoang khắp những cánh đồng

Voi chiến chạy lồng cày nát chiến xa

Kỵ binh vướng lầy ngã ra

Ngựa hý, voi rống thật là inh tai

Đánh nhau cả một ngày dài

Bất phân thắng bại, Triệu Đà thu quân

Cao Lỗ cũng củng cố quân

Hai bên chuẩn bị cho lần thứ hai

Trọng Thuỷ trình báo lên ngay

Rằng khi đêm xuống đánh ngay vào thành

Vì Thuỷ đã rất là rành

Những con đường nhỏ vào thành rất nhanh

Triệu Đà nghe con đánh thành

Quân Việt chia vội ra thành làm hai

Một toán đóng chặt giữ trại

Toán kia còn lại đánh vào Cổ Loa

Trọng Thuỷ tiến về Cổ Loa

Dễ dàng hắn đã vượt qua tường thành

Những nơi có ít tháp canh

Quân binh yếu ớt phải đành chịu thua

Quân Việt mở được nhiều cửa

Toàn quân đã ùa vào khắp Cổ Loa

Đi đến đâu chúng phóng hoả

Kinh đô gặp trận can qua điêu tàn

An Dương Vương đang hội bàn

Bỗng thấy quân Việt lan tràn khắp nơi

Lửa khói cháy cả góc trời

An Dương Vương mới rã rời chân tay

Ông gọi Mỵ Châu đến ngay

Cha con lập tức mặt mày lo âu

Cao Lỗ dẫn quân về hầu

Thưa rằng bệ hạ chạy mau ra thành

Tôi sẽ sống chết giữ thành

Quân Việt chắc sẽ đến nhanh nơi này

Hai người lập tức đi ngay

Kẻo mà mọi chuyện không hay bây giờ

An Dương Vương không bất ngờ

Ông nói tình thế bây giờ tại ta

Nếu mà ta bỏ đi xa

Một trang hảo hán thật là ô danh

Nhìn tướng sỹ chết sao đành

Ta sẽ không thể bỏ thành mà đi

Lỗ rằng bệ hạ đi đi

Còn vua, dân chúng sẽ đi theo ngài

Rồi đây ta sẽ làm lại

Âu Lạc sẽ mạnh nay mai thôi mà

Bây giờ bàn vào bàn ra

Quân Việt kéo đến là ta không còn

An Dương Vương nắm tay con

Hai người chạy đến một con ngựa hồng

Cha, con chạy hết mấy vòng

Cuối cùng đã vòng ra khỏi Cổ Loa

Mỵ Châu nức nở khóc oà

Nàng rải lông ngỗng đầy ra khắp đường

Hy vọng Trọng Thuỷ vẫn thương

Lông ngỗng dẫn đường cho bọn truy binh

Cao Lỗ lăn xả hết mình

Ngang dọc một mình chống chọi Việt binh

Trọng Thuỷ đến bất thình lình

Cao Lỗ tức mình nhào đến đánh nhau

Cao Lỗ nói ta thua đau

Cũng vì ngày trước vua tao tin mày

Hôm nay đối trận ở đây

Ta quyết giết mày rửa nhục non sông

Hai quân đồng loạt giáp công

Quân Việt bốn phía rất đông đánh vào

Mặc dù Cao Lỗ tài cao

Mãnh hổ tài nào chống lại bầy lang

Sau nhiều giờ đánh dọc ngang

Toàn quân Âu Lạc ra hàng Việt quân

Cao Lỗ uất ức huỷ thân

Danh tướng tự sát dưới chân Loa thành

Truy binh theo đuổi rất nhanh

An Dương Vương đành chạy xuống phía nam

Chạy mãi vẫn thấy quân bám

Ông mới thấy làm sao lạ thế kia

Sau khi quay lại lối đi

Ông mới tức thì phát hiện ngay ra

Rằng lại là chính con ta

Lông ngỗng nó thả để mà hại ta

Ông liền rút vội gươm ra

Một nhát gươm đã chém vào Mỵ Châu

Nàng đã bị chém rơi đầu

Ông cũng tự sát không câu giãi bày

Truy binh cũng vừa đến ngay

Họ thấy vua chết, về ngay báo trình

Trọng Thuỷ ổn định quân binh

Triệu Đà ổn định tình hình toàn dân

Thuỷ tìm khắp chốn xa gần

Chỉ mong tìm thấy phu nhân của mình

Hắn ta lục soát linh tinh

Tìm mãi không thấy vợ mình ở đâu

Truy binh về báo một câu

Rằng vua Âu Lạc chém đầu Mỵ Châu

Hai người đã chết cũng lâu

Thuỷ nghe thấy vậy u sầu đêm đêm

Càng ngày mỗi lúc buồn thêm

Hắn cầm lông ngỗng từng đêm ngắm nhìn

Triệu Đà thấy khổ con mình

Ông ta tìm đến tận tình khuyên can

Rằng tình trong cõi nhân gian

Những chuyện như thế hợp tan là thường

Con nên chớ có đau thương

Nam nhi chí lớn là đường phải đi

Đừng có bi đát lâm ly

Chỉ là cô gái có gì bận tâm

Trọng Thuỷ vẫn cứ thâm trầm

Suốt ngày vẫn cứ lầm bầm khóc than

Cổ Loa bị phá nát tan

Dân chúng ly tán không ai dám về

Trọng Thuỷ buồn bã lê thê

Hắn ta không về trở lại Phiên Ngung

Một ngày mưa gió bão bùng

Trọng Thuỷ tìm đến hoàng cung thuở nào

Nhớ duyên đôi lứa đã trao

Hắn đã lao vào giếng ngọc quyên sinh

Một trang nam từ chung tình

Một nàng công chúa vì tình phản cha

Bi thương trang sử nước ta

Mỵ Châu, Trọng Thuỷ thật là oái ăm

Mỵ Châu mang tiếng ngàn năm

Nàng vì cái nghĩa trăm năm yếu lòng

Quên đi cái nghĩa non sông

Phản cha nên khiến suy vong nước nhà

Thật là quá đỗi xót xa

Thân phận đàn bà chịu lắm đắng cay.

Nguyễn Duy Sắc 2002

Tài liệu tham khảo chính: Đại Việt Sử Ký toàn thư, Lĩnh Nam Chích Quái,…